Modüller ve npm

Şimdiye kadar her programın tek bir dosyadaydı. Gerçek projeler ise onlarca, hatta yüzlerce dosyadan oluşur ve başkalarının yazdığı hazır kodu kullanır. Bu derste kodunu dosyalara bölmeyi (modüller), dünyanın en büyük yazılım paketi deposundan paket kurmayı (npm) ve her JavaScript projesinin kimlik kartı olan package.json dosyasını öğreneceksin.

#Neden dosyalara bölmek?

Ders 17'de terminalde oynanan bir oyun yazacaksın: menü, savaş, dükkân, kayıt dosyası. Hepsini tek dosyaya yazarsan dosya kolayca 300 satırı geçer. O zaman şunlar olur:

• Aradığın fonksiyonu bulmak için yüzlerce satır kaydırırsın.
• Savaş kodunu düzeltirken, dükkânın kullandığı aynı adlı bir değişkeni yanlışlıkla bozarsın.
• Dükkân fonksiyonlarını başka bir programda kullanmak için kopyalarsın. Bir hatayı düzeltince bütün kopyaları tek tek düzeltmen gerekir; Ders 3'teki "kendini tekrar etme" kuralı çiğnenmiş olur.

Çözüm, kodu konusuna göre dosyalara bölmek. Her dosya tek bir işe bakar, ana.js hepsini bir araya getirip programı başlatır.

Bu dosyaların her birine modül denir.

#Dersin klasörü

Bu dersin kodu tek dosyaya sığmayacak, o yüzden ona ayrı bir klasör açıyoruz. VS Code'da C:\kod\ogren açıkken terminale şunları yaz:

PS C:\kod\ogren> mkdir ders14      Directory: C:\kod\ogren  Mode                 LastWriteTime         Length Name----                 -------------         ------ ----d-----        11.10.2026     19:38                ders14 PS C:\kod\ogren> cd ders14

mkdir oluşturduğu klasörü küçük bir tabloyla gösterir (tarih ve saat sende farklı olur). cd ders14 sonrasında istem PS C:\kod\ogren\ders14> olur. Görevlere kadar bütün komutları bu klasörde çalıştıracaksın.

VS Code'un solundaki listede ders14 klasörü belirdi. Üzerine sağ tıkla, New File seç ve dosyaya ana.js adını ver. İçine dükkânın küçük bir hâlini yaz:

1const fiyatlar = {2    "Uzun Kılıç": 350,3    "Çizme": 300,4    "Can İksiri": 505}6 7function fiyatBul(esya) {8    return fiyatlar[esya] ?? 09}10 11console.log("Çizme: " + fiyatBul("Çizme") + " altın")12console.log("Uzun Kılıç: " + fiyatBul("Uzun Kılıç") + " altın")

Çizme: 300 altınUzun Kılıç: 350 altın

fiyatlar[esya] objeden köşeli parantezle okur (Ders 4); boşluk içeren anahtarlar tırnak içinde yazılır. Dükkânda olmayan bir eşya sorulursa undefined gelir, ?? onu 0 yapar (Ders 12). Şimdi bu dükkânı kendi dosyasına taşıyacağız.

#İlk modülün: export ve import

ders14 içinde dukkan.js adında yeni bir dosya aç. ana.js'teki ilk dokuz satırı kes ve yeni dosyaya yapıştır (kod taşırken kesip yapıştırmak serbest, yeni bir şey yazmıyorsun). Sonra yeni dosyada function sözcüğünün önüne export yaz. ana.js'te geriye iki console.log satırı kaldı; onların en üstüne de şu satırı ekle:

1import { fiyatBul } from "./dukkan.js"2 3console.log("Çizme: " + fiyatBul("Çizme") + " altın")4console.log("Uzun Kılıç: " + fiyatBul("Uzun Kılıç") + " altın")

İki dosyayı da kaydet ve ana.js'i çalıştır. VS Code'da görüntü şöyle olmalı (düzenleyicide dukkan.js açık):

1const fiyatlar = {2    "Uzun Kılıç": 350,3    "Çizme": 300,4    "Can İksiri": 505}6 7export function fiyatBul(esya) {8    return fiyatlar[esya] ?? 09}

PS C:\kod\ogren\ders14> node ana.jsÇizme: 300 altınUzun Kılıç: 350 altın

İki yeni sözcük var:

• export (dışa aktar): "bu fonksiyonu başka dosyalar da kullanabilsin" demek.
• import (içe aktar): "şu dosyadan şunu getir" demek. Node, ana.js'i çalıştırmadan önce dukkan.js'i bulur, okur ve fiyatBul'u ana.js'in kullanımına verir.

import ve export ile kurulan bu düzenin adı ES modülleri. ES, JavaScript'in resmî kural kitabı olan ECMAScript'in kısaltması; yani bu sistem dilin kendi standardı. Node'un bundan daha eski bir modül sistemi de var, onu biraz sonra tanıyacaksın.

Yol kısmı ./ ile başlar: "bu dosyanın yanındaki" demek. Bulunduğun dosyanın yerine göre yazılan bu tür yollara göreli yol (relative path) denir. dukkan.js başka bir yerde olsaydı yolu ona göre yazardın: ders14 içindeki magaza klasöründeyse "./magaza/dukkan.js", bir üst klasördeyse "../dukkan.js" (.. bir üst klasör demek, cd .. komutundaki gibi). Yolun parçalarını Windows'taki gibi ters eğik çizgiyle (\) değil, düz eğik çizgiyle (/) ayırırsın: import yolları her işletim sisteminde aynı yazılır.

1import { fiyatBul } from "./dukkan"

node:internal/modules/run_main:107    triggerUncaughtException(    ^ Error [ERR_MODULE_NOT_FOUND]: Cannot find module 'C:\kod\ogren\ders14\dukkan' imported from C:\kod\ogren\ders14\ana.jsDid you mean to import "./dukkan.js"?    at finalizeResolution (node:internal/modules/esm/resolve:272:11)    ... Node.js v24.20.0

1import { fiyatBul } from "dukkan.js"

node:internal/modules/package_json_reader:301  throw new ERR_MODULE_NOT_FOUND(packageName, fileURLToPath(base), null);        ^ Error [ERR_MODULE_NOT_FOUND]: Cannot find package 'dukkan.js' imported from C:\kod\ogren\ders14\ana.js    at Object.getPackageJSONURL (node:internal/modules/package_json_reader:301:9)    ... Node.js v24.20.0

1import { fiyatBul } from ".\magaza\dukkan.js"

node:internal/modules/package_json_reader:257    throw new ERR_INVALID_MODULE_SPECIFIER(          ^ TypeError [ERR_INVALID_MODULE_SPECIFIER]: Invalid module ".magazadukkan.js" is not a valid package name imported from C:\kod\ogren\ders14\ana.js    at parsePackageName (node:internal/modules/package_json_reader:257:11)    ... Node.js v24.20.0

#Vitrin ve depo: dışarıya ne açılır?

Bir modül istediği kadar şeyi dışa aktarabilir. dukkan.js'in sonuna ikinci bir fonksiyon ekle:

7export function fiyatBul(esya) {8    return fiyatlar[esya] ?? 09}10 11export function yeterMi(altin, esya) {12    return altin >= fiyatBul(esya)13}

yeterMi, aynı dosyadaki fiyatBul'u içe aktarmadan kullanıyor: bir dosyada tanımlanan her şey o dosyanın içinde serbestçe kullanılır. Yalnız fonksiyonlar değil, const ile açılan kutular da dışa aktarılabilir: export const vergi = 10 gibi. ana.js'te iki adı süslü parantezin içinde virgülle ayırıp birlikte al:

1import { fiyatBul, yeterMi } from "./dukkan.js"2 3const altin = 3004console.log("Çizme: " + fiyatBul("Çizme") + " altın")5console.log("Çizmeye yeter mi? " + yeterMi(altin, "Çizme"))6console.log("Uzun Kılıç'a yeter mi? " + yeterMi(altin, "Uzun Kılıç"))

PS C:\kod\ogren\ders14> node ana.jsÇizme: 300 altınÇizmeye yeter mi? trueUzun Kılıç'a yeter mi? false

300 altın, tam 300'lük çizmeye yetiyor, çünkü >= kullandık: fonksiyon sınır değerinde de doğru çalışıyor.

Peki ana.js, dukkan.js'teki fiyatlar objesini doğrudan kullanabilir mi? ana.js'in sonuna console.log(fiyatlar) ekleyip dene:

6console.log("Uzun Kılıç'a yeter mi? " + yeterMi(altin, "Uzun Kılıç"))7console.log(fiyatlar)

Çizme: 300 altınÇizmeye yeter mi? trueUzun Kılıç'a yeter mi? falsefile:///C:/kod/ogren/ders14/ana.js:7console.log(fiyatlar)            ^ ReferenceError: fiyatlar is not defined    at file:///C:/kod/ogren/ders14/ana.js:7:13    ... Node.js v24.20.0

İlk üç satır çalıştı, program 7. satırda durdu: fiyatlar'ı kullanamazsın. Her modülün kendi kapsamı vardır (Ders 3'teki fonksiyonlar gibi); içinde tanımlananlar dışarıdan görünmez, dışarıya yalnızca export ettiklerin açılır. Hata mesajındaki yolun file:/// ile başladığına da dikkat et: ES modüllerinde Node dosyanın yerini böyle, bir internet adresi gibi yazar. Denemeden sonra son satırı sil.

1import { fiyatlar } from "./dukkan.js"

file:///C:/kod/ogren/ders14/ana.js:1import { fiyatlar } from "./dukkan.js"         ^^^^^^^^SyntaxError: The requested module './dukkan.js' does not provide an export named 'fiyatlar'    at #asyncInstantiate (node:internal/modules/esm/module_job:455:21)    ... Node.js v24.20.0

#Varsayılan dışa aktarma

Şimdiye kadar yaptığın şeyin adı adlı dışa aktarma (named export): her şey kendi adıyla vitrine konur, alan dosya aynı adı süslü parantez içinde yazar.

İkinci bir yol daha var. Bir modül "benim asıl işim bu" diyebilir: export default (varsayılan olarak dışa aktar). ders14 içinde karsilama.js dosyasını aç:

1export default function karsila(oyuncu) {2    return "Hoş geldin, " + oyuncu3}

Varsayılanı alırken süslü parantez yazmazsın. ana.js'i şöyle değiştir:

1import karsila from "./karsilama.js"2import { fiyatBul, yeterMi } from "./dukkan.js"3 4const altin = 3005console.log(karsila("Ahri"))6console.log("Çizme: " + fiyatBul("Çizme") + " altın")7console.log("Çizmeye yeter mi? " + yeterMi(altin, "Çizme"))

PS C:\kod\ogren\ders14> node ana.jsHoş geldin, AhriÇizme: 300 altınÇizmeye yeter mi? true

Varsayılan dışa aktarmanın bir özelliği daha var: adını alan dosya seçer. import selamVer from "./karsilama.js" yazsaydın aynı fonksiyonu selamVer("Lux") diye çağırırdın ve Hoş geldin, Lux alırdın. Süslü parantezsiz import, "bana dosyanın varsayılanını ver, adını ben koyacağım" demektir.

Hangisini kullanacaksın? Bu kursta çoğunlukla adlıyı: ad her dosyada aynı kalır, aradığında bulursun, VS Code yazarken önerir. Varsayılanı, dosyanın tek bir asıl işi olduğunda görürsün; React derslerinde her bileşen dosyası böyledir (Ders 40). Birazdan kuracağın paket de varsayılan dışa aktarma ile gelir.

1import fiyatBul from "./dukkan.js"

file:///C:/kod/ogren/ders14/ana.js:1import fiyatBul from "./dukkan.js"       ^^^^^^^^SyntaxError: The requested module './dukkan.js' does not provide an export named 'default'    at #asyncInstantiate (node:internal/modules/esm/module_job:455:21)    ... Node.js v24.20.0

#npm ve package.json

Şimdiye kadar yalnız kendi yazdığın modülleri kullandın. Bir de dünyanın dört bir yanındaki yazılımcıların yazıp herkese açtığı modüller var: bunlara paket denir. Terminale renkli yazı, tarih hesabı, web sunucusu (Ders 28'de Express)... Her birini sıfırdan yazmak yerine hazır paketi kurarsın.

Paketlerin toplandığı yer npm'dir. Bu ad iki şeyi anlatır: internetteki dev paket deposunu (npmjs.com) ve Node.js ile birlikte bilgisayarına kurulmuş npm komutunu. Komut, depodan paket indirir ve projeni düzenli tutar.

#Projeyi başlat: npm init

Bir klasörü npm projesine çevirmenin ilk adımı npm init komutudur. Normalde sana proje adı, sürüm gibi sorular sorar; -y (İngilizce yes, evet) "hepsine varsayılan cevabı ver" demek. ders14 klasöründeyken npm init -y yaz.

Windows'ta npm komutu büyük ihtimalle Ders 0'da gördüğün kırmızı hatayı verir. Orada npm.cmd yazarak geçmiştin; şimdi kalıcı olarak çözeceğiz:

PS C:\kod\ogren\ders14> npm init -ynpm : File C:\Program Files\nodejs\npm.ps1 cannot be loaded because running scripts is disabled on this system. For more information, see about_Execution_Policies at https:/go.microsoft.com/fwlink/?LinkID=135170.At line:1 char:1+ npm init -y+ ~~~    + CategoryInfo          : SecurityError: (:) [], PSSecurityException    + FullyQualifiedErrorId : UnauthorizedAccess

PowerShell'in betiklere izin verip vermediğini belirleyen bu ayara çalıştırma ilkesi (execution policy) denir. Kalıcı çözümün komutu:

PS C:\kod\ogren\ders14> Set-ExecutionPolicy -Scope CurrentUser RemoteSigned

• Set-ExecutionPolicy: çalıştırma ilkesini değiştir.
• -Scope CurrentUser: yalnız senin Windows kullanıcın için. Bilgisayarı kullanan başkalarını etkilemez ve yönetici izni istemez.
• RemoteSigned: bu bilgisayarda oluşan betikler (Node.js kurulumunun koyduğu npm.ps1 dahil) çalışır; internetten indirilmiş betikler ise ancak güvenilir bir yayıncının dijital imzası varsa çalışır.

Komut bir onay sorusu sorabilir. Soru İngilizceyse Execution Policy Change başlığıyla gelir ve Do you want to change the execution policy? ("Çalıştırma ilkesini değiştirmek istiyor musun?") diye biter. Altındaki seçeneklerden "evet" olanın harfini ([Y] Yes için Y) yazıp Enter'a bas; soru gelmezse bir şey yapmana gerek yok.

Microsoft'un kendi belgesine göre bu ayar bir güvenlik sistemi değildir; kullanıcıyı gerçekten durdurmaz, yalnızca yanlışlıkla betik çalıştırmanı önleyen bir emniyet kemeridir. RemoteSigned, Windows'un sunucu sürümlerinde zaten varsayılan ayardır. Ayarın tuttuğunu denetle (npm sürüm numarası sende farklı olabilir):

PS C:\kod\ogren\ders14> Get-ExecutionPolicyRemoteSignedPS C:\kod\ogren\ders14> npm --version11.19.0

Şimdi npm init -y çalışır:

PS C:\kod\ogren\ders14> npm init -yWrote to C:\kod\ogren\ders14\package.json: {  "name": "ders14",  "version": "1.0.0",  "description": "",  "main": "ana.js",  "scripts": {    "test": "echo \"Error: no test specified\" && exit 1"  },  "keywords": [],  "author": "",  "license": "ISC",  "type": "commonjs"}

npm klasöre package.json adında bir dosya yazdı ve içeriğini ekrana bastı. Bu dosya projenin kimlik kartıdır:

#"type" satırı: module mi, commonjs mi?

npm son satıra "type": "commonjs" yazdı. Şimdi programını yeniden çalıştır:

PS C:\kod\ogren\ders14> node ana.js(node:7156) Warning: Failed to load the ES module: C:\kod\ogren\ders14\ana.js. Make sure to set "type": "module" in the nearest package.json file or use the .mjs extension.(Use `node --trace-warnings ...` to show where the warning was created)C:\kod\ogren\ders14\ana.js:1import karsila from "./karsilama.js"^^^^^^ SyntaxError: Cannot use import statement outside a module    at wrapSafe (node:internal/modules/cjs/loader:1861:18)    ... Node.js v24.20.0

1{2  "name": "ders14",3  "version": "1.0.0",4  "description": "",5  "main": "ana.js",6  "scripts": {7    "test": "echo \"Error: no test specified\" && exit 1"8  },9  "keywords": [],10  "author": "",11  "license": "ISC",12  "type": "module"13}

PS C:\kod\ogren\ders14> node ana.jsHoş geldin, AhriÇizme: 300 altınÇizmeye yeter mi? true

Node 24, bir dosyayı hangi sistemle okuyacağına şöyle karar verir:

#CommonJS'i tanımak

npm neden "commonjs" yazdı? Sebep tarih. Node 2009'da çıktığında JavaScript'in kendi modül sistemi yoktu; Node, o yıllarda sunucuda çalışan JavaScript için önerilmiş CommonJS adlı sistemi benimsedi. Bugün kullandığın import/export (ES modülleri) dile 2015'te eklendi ve artık standart bu.

Ama npm'deki paketlerin büyük bir kısmı ve internetteki eski yazıların çoğu hâlâ CommonJS ile yazılı. CommonJS yazmayacaksın, ama gördüğünde tanıyıp okuyabilmelisin. Aynı dukkan.js ve ana.js, "type": "commonjs" olan bir klasörde CommonJS ile böyle yazılır (bunları kendi dosyalarına yazma, yalnızca oku):

1const fiyatlar = {2    "Uzun Kılıç": 350,3    "Çizme": 300,4    "Can İksiri": 505}6 7function fiyatBul(esya) {8    return fiyatlar[esya] ?? 09}10 11function yeterMi(altin, esya) {12    return altin >= fiyatBul(esya)13}14 15module.exports = { fiyatBul, yeterMi }

1const { fiyatBul, yeterMi } = require("./dukkan.js")2 3console.log(fiyatBul("Çizme"))

300

• module.exports = { … }: "dışarıya bu objeyi ver". Dışa açılacak her şey tek bir objeye konur; bu satır genellikle dosyanın sonundadır.
• require("./dukkan.js"): "o dosyanın dışa açtığı objeyi getir". Gelen objeden fiyatBul ve yeterMi'yi parçalayarak (Ders 12) alıyoruz.

Bir dosyanın adı .mjs ile bitiyorsa her zaman ES modülü, .cjs ile bitiyorsa her zaman CommonJS sayılır; "type" ayarı yalnız .js dosyaları içindir. İki yazımı aynı dosyada karıştıramazsın.

1const { fiyatBul, yeterMi } = require("./dukkan.js")

file:///C:/kod/ogren/ders14/ana.js:1const { fiyatBul, yeterMi } = require("./dukkan.js")                              ^ ReferenceError: require is not defined in ES module scope, you can use import insteadThis file is being treated as an ES module because it has a '.js' file extension and '\\?\C:\kod\ogren\ders14\package.json' contains "type": "module". To treat it as a CommonJS script, rename it to use the '.cjs' file extension.    at file:///C:/kod/ogren/ders14/ana.js:1:31    ... Node.js v24.20.0

#Paket kurmak: npm install

Terminale yazdırdığın her şey aynı renkte. Önemli satırları yeşil ya da kırmızı yapmak için terminale özel, okunmaz kodlar göndermek gerekir. Bu işi yapan küçük bir paket var: picocolors. Kurmak için ders14 klasöründe (internet bağlantısı gerekir):

PS C:\kod\ogren\ders14> npm install picocolors added 1 package, and audited 2 packages in 954ms found 0 vulnerabilities

• added 1 package: bir paket eklendi. picocolors başka bir pakete ihtiyaç duymadığı için yalnız kendisi geldi; büyük paketler yanlarında onlarcasını getirir.
• audited 2 packages: npm, senin projen dahil iki paketi bilinen güvenlik açıklarına karşı taradı.
• found 0 vulnerabilities: bilinen açık yok.

Bu tek komut üç şeyi değiştirdi:

1. node_modules klasörü: paketin kendi dosyaları buraya indi. Bu klasörü elle düzenlemezsin; npm yönetir.
2. package.json: sonuna yeni bir bölüm eklendi. Projenin hangi paketlere ihtiyaç duyduğu, yani bağımlılıkları burada yazar:

   12  "type": "module",13  "dependencies": {14    "picocolors": "^1.1.1"15  }

3. package-lock.json: npm'in tuttuğu ayrıntılı kayıt. İçinde kurulan sürümün tam numarası, indirildiği adres ve içeriğin parmak izi (integrity) var. Bu dosyayı da elle düzenlemezsin:

   15    "node_modules/picocolors": {16      "version": "1.1.1",17      "resolved": "https://registry.npmjs.org/picocolors/-/picocolors-1.1.1.tgz",

Şimdi paketi kullan. ana.js'i şöyle değiştir:

1import pc from "picocolors"2import karsila from "./karsilama.js"3import { fiyatBul, yeterMi } from "./dukkan.js"4 5const altin = 3006console.log(pc.bold(karsila("Ahri")))7console.log("Çizme: " + fiyatBul("Çizme") + " altın")8 9if (yeterMi(altin, "Çizme")) {10    console.log(pc.green("Çizmeyi alabilirsin"))11} else {12    console.log(pc.red("Altının yetmiyor"))13}

PS C:\kod\ogren\ders14> node ana.jsHoş geldin, AhriÇizme: 300 altınÇizmeyi alabilirsin

Kendi terminalinde ilk satır kalın, son satır yeşil görünür (bu sayfadaki pencere renkleri göstermiyor). Satır satır:

• import pc from "picocolors": yolun başında ./ yok, demek ki bu bir paket. Node onu node_modules klasöründe arar. Paket varsayılan dışa aktarma ile geliyor; adını biz seçtik: pc (paketin kendi belgesinde de bu ad kullanılıyor).
• pc.green(metin), metni yeşile boyanmış hâliyle geri verir; pc.red kırmızı, pc.bold kalın yapar. Boyanan metni yine console.log yazdırır.

PS C:\kod\ogren\ders14> node ana.jsnode:internal/modules/package_json_reader:301  throw new ERR_MODULE_NOT_FOUND(packageName, fileURLToPath(base), null);        ^ Error [ERR_MODULE_NOT_FOUND]: Cannot find package 'picocolors' imported from C:\kod\ogren\ders14\ana.js    at Object.getPackageJSONURL (node:internal/modules/package_json_reader:301:9)    ... Node.js v24.20.0

#node_modules, Git ve npm uninstall

node_modules klasörü kolayca şişer. Bu derste içinde tek paket var, ama Express gibi bir paket yanında onlarcasını getirir; gerçek projelerde bu klasör yüzlerce megabayta ulaşır. Üstelik ona ihtiyacın yok: npm, package.json ve package-lock.json'a bakarak onu istediği an birebir aynısıyla yeniden kurar. Bu yüzden node_modules Git'e konmaz.

C:\kod\ogren klasöründeki .gitignore dosyasını aç (Ders 7'de oluşturmuştun; yoksa aynı adla yeni bir dosya oluştur) ve en alta, Ders 7'deki tabloda gördüğün satırı ekle:

1node_modules/

Bu satır, hangi alt klasörde olursa olsun adı node_modules olan her klasörü Git'in görmezden gelmesini sağlar. Kural yalnız bu derse değil, C:\kod\ogren içindeki bütün projelere işler.

Kendin dene: VS Code'un solundaki listede ders14 içindeki node_modules klasörüne sağ tıkla ve Delete ile sil. node ana.js artık Cannot find package 'picocolors' hatası verir (yukarıdaki kart). Şimdi paket adı vermeden npm install yaz:

PS C:\kod\ogren\ders14> npm install added 1 package, and audited 2 packages in 855ms found 0 vulnerabilitiesPS C:\kod\ogren\ders14> node ana.jsHoş geldin, AhriÇizme: 300 altınÇizmeyi alabilirsin

Paket adı verilmeyen npm install, package.json'daki bağımlılıkların hepsini package-lock.json'daki tam sürümleriyle kurar. GitHub'dan indirdiğin her projede ilk yazacağın komut budur.

Bir paketi projeden çıkarmak için npm uninstall kullanılır:

PS C:\kod\ogren\ders14> npm uninstall picocolors removed 1 package, and audited 1 package in 618ms found 0 vulnerabilities

npm paketi node_modules'tan sildi ve package.json'daki dependencies bölümünü kaldırdı. ana.js hâlâ picocolors'u içe aktardığı için program yine Cannot find package hatası verir. Derse devam etmek için paketi yeniden kur: npm install picocolors.

#npm betikleri

Projeni indiren biri onu nasıl çalıştıracağını nereden bilecek? node ana.js mi, node oyun.js mi? Ayrıca bazı komutlar uzun ve her seferinde yazması zahmetli. Çözüm, package.json'daki scripts bölümü: kısa adlara uzun komutlar bağlarsın. Bunlara npm betiği (npm script) denir.

scripts bölümünü şöyle değiştir. Her satırın sonundaki virgüle dikkat: sonuncusu hariç hepsinde var.

6  "scripts": {7    "start": "node ana.js",8    "renksiz": "node ana.js --no-color",9    "test": "echo \"Error: no test specified\" && exit 1"10  },

start adı özeldir, npm start ile çalışır. npm önce hangi betiği çalıştırdığını iki satırla söyler, sonra programın çıktısı gelir:

PS C:\kod\ogren\ders14> npm start > ders14@1.0.0 start> node ana.js Hoş geldin, AhriÇizme: 300 altınÇizmeyi alabilirsin

Öteki adları npm run ile çalıştırırsın. renksiz betiği aynı programı --no-color ekiyle başlatır; picocolors bu eki görünce renk kullanmaz (renk kodlarını anlamayan bir yere çıktı verirken işe yarar). Uzun bir komutu bir kez yazıp kısa bir ada bağlamanın örneği bu:

PS C:\kod\ogren\ders14> npm run renksiz > ders14@1.0.0 renksiz> node ana.js --no-color Hoş geldin, AhriÇizme: 300 altınÇizmeyi alabilirsin

Kendi terminalinde bu kez kalın ya da yeşil yazı görmezsin: picocolors eki gördü ve boyamadı.

Bir projede hangi betikler var, unuttuysan yalnız npm run yaz:

PS C:\kod\ogren\ders14> npm runLifecycle scripts included in ders14@1.0.0:  start    node ana.js  test    echo "Error: no test specified" && exit 1available via `npm run`:  renksiz    node ana.js --no-color

Kural şu: start ve test kısaca npm start, npm test diye çalışır; ötekiler için npm run ad yazarsın. npm renksiz yazarsan npm Unknown command: "renksiz" der ve npm run renksiz'i önerir. npm init'in koyduğu test betiği şimdilik yalnız "Error: no test specified" yazıp hatayla biter; test yazmayı Ders 53'te öğreneceksin.

PS C:\kod\ogren\ders14> npm run baslatnpm error Missing script: "baslat"npm errornpm error To see a list of scripts, run:npm error   npm runnpm error A complete log of this run can be found in: C:\Users\Deniz\AppData\Local\npm-cache\_logs\2026-10-11T13_02_09_584Z-debug-0.log

6  "scripts": {7    "start": "node ana.js"8    "renksiz": "node ana.js --no-color",

PS C:\kod\ogren\ders14> npm startnpm error code EJSONPARSEnpm error JSON.parse Invalid package.json: JSONParseError: Expected ',' or '}' after property value in JSON at position 131 (line 8 column 5) while parsing near "...: \"node ana.js\"\n    \"renksiz\": \"node ana..."npm error JSON.parse Failed to parse JSON data.npm error JSON.parse Note: package.json must be actual JSON, not just JavaScript.npm error A complete log of this run can be found in: C:\Users\Deniz\AppData\Local\npm-cache\_logs\2026-10-11T13_05_14_252Z-debug-0.log

PS C:\kod\ogren> npm startnpm error code ENOENTnpm error syscall opennpm error path C:\kod\ogren\package.jsonnpm error errno -4058npm error enoent Could not read package.json: Error: ENOENT: no such file or directory, open 'C:\kod\ogren\package.json'npm error enoent This is related to npm not being able to find a file.npm error enoentnpm error A complete log of this run can be found in: C:\Users\Deniz\AppData\Local\npm-cache\_logs\2026-10-11T13_02_19_052Z-debug-0.log

#Sürüm numaraları

package.json'da "picocolors": "^1.1.1" yazıyordu. Bu numara rastgele değil, üç parçalı bir kural izler: büyük.küçük.yama (İngilizcesi major.minor.patch).

Bu kural bir sözdür, garanti değil: ona uymak paketi yazan kişiye kalmıştır. Yaygın paketlerin hemen hepsi uyar. Numaranın önündeki işaret, npm'e hangi sürümleri kabul edebileceğini söyler:

• ^ (şapka, npm'in varsayılanı): aynı büyük sürüm içinde, en az bu kadar yeni her sürüm.
• ~ (tilde): aynı küçük sürüm içinde, yalnız yamalar.
• İşaretsiz: yalnız tam olarak bu sürüm.

Hangi sürümün gerçekten kurulduğuna ise package-lock.json karar verir: paketin sonradan 1.1.7 sürümü çıksa bile, kilit dosyasında 1.1.1 yazdıkça npm install herkese 1.1.1'i kurar. Böylece senin bilgisayarında çalışan proje, arkadaşının bilgisayarında da aynı sürümlerle çalışır.

#Paket seçerken dikkat

npm install ile kurduğun her paket, bilgisayarında senin yetkinle kod çalıştırır. Bu yüzden paket kurmak, birinin yazdığı programı çalıştırmak kadar ciddi bir iştir. Kurmadan önce şunlara bak:

"Son yayın" tek başına karar vermez: picocolors gibi küçük ve bitmiş bir paketin uzun süre güncellenmemesi normaldir. Bu bilgilerin bir kısmını terminalden de görebilirsin:

PS C:\kod\ogren\ders14> npm view picocolors picocolors@1.1.1 | ISC | deps: none | versions: 9The tiniest and the fastest library for terminal output formatting with ANSI colorshttps://github.com/alexeyraspopov/picocolors#readme# devamı kısaltıldı: anahtar sözcükler, dosya bilgileri, bakımcılar, son yayın tarihi

İlk satır: son sürüm 1.1.1, lisans ISC, hiç bağımlılığı yok, bugüne kadar 9 sürüm yayınlanmış. Altında paketin açıklaması ve kaynak kodunun adresi var. İndirme istatistiklerine göre picocolors Ekim 2026'da bir haftada yaklaşık 247 milyon kez indirildi: dünyanın en çok kullanılan paketlerinden biri.

Kurduktan sonra da npm audit ile projedeki paketleri bilinen açıklara karşı taratabilirsin:

PS C:\kod\ogren\ders14> npm auditfound 0 vulnerabilities

npm audit yalnız bilinen açıkları bulur; dün yayınlanmış zararlı bir kodu tanımaz. Bu yüzden en önemli koruma, neyi kurduğuna dikkat etmendir. İki gerçek olay:

• Adı benzeyen sahte paket (2017): Ortam ayarlarını yönetmeye yarayan popüler cross-env paketinin adına çok benzeyen crossenv adlı bir paket yayınlandı. Adı yanlış yazıp onu kuranların bilgisayarındaki ortam ayarlarını, içlerinde sık sık bulunan şifre ve erişim anahtarlarıyla birlikte saldırgana gönderiyordu. npm bu ve aynı kişinin yayınladığı benzer adlı yaklaşık 40 paketi sildi.
• Ele geçirilen popüler paketler (Eylül 2025): chalk ve debug gibi dünyanın en çok indirilen paketlerinin bakımcısı, sahte bir "npm destek" e-postasıyla kandırıldı. Saldırgan bu paketlerin zararlı sürümlerini yayınladı; sürümler birkaç saat içinde kaldırıldı. Kilit dosyası olan ve o saatlerde güncelleme yapmayan projeler etkilenmedi.

PS C:\kod\ogren\ders14> npm install picocoloursnpm error code E404npm error 404 Not Found - GET https://registry.npmjs.org/picocolours - Not foundnpm error 404npm error 404  The requested resource 'picocolours@*' could not be found or you do not have permission to access it.npm error 404npm error 404 Note that you can also install from anpm error 404 tarball, folder, http url, or git url.npm error A complete log of this run can be found in: C:\Users\Deniz\AppData\Local\npm-cache\_logs\2026-10-11T13_04_58_550Z-debug-0.log

#Görevler

Görevlerin çoğu ders14 klasöründe; iki görev kendi klasörlerinde birer npm projesi. Önce kendin dene, takılırsan ipuçlarını sırayla aç.

70010065

1export function hasarAl(hp, hasar) {2    return Math.max(0, hp - hasar)3}4 5export function iyiles(hp, miktar) {6    return Math.min(100, hp + miktar)7}

1import { hasarAl, iyiles } from "./can.js"2 3console.log(hasarAl(100, 30))4console.log(hasarAl(20, 50))5console.log(iyiles(90, 25))6console.log(iyiles(40, 25))

70010065

Yetenek kullanıldı, kalan mana: 120Yetenek kullanıldı, kalan mana: 0Mana yetmiyor

1export default function manaKontrol(mana, bedel) {2    if (mana >= bedel) {3        return "Yetenek kullanıldı, kalan mana: " + (mana - bedel)4    }5    return "Mana yetmiyor"6}

1import yetenek from "./mana.js"2 3console.log(yetenek(200, 80))4console.log(yetenek(80, 80))5console.log(yetenek(79, 80))

Yetenek kullanıldı, kalan mana: 120Yetenek kullanıldı, kalan mana: 0Mana yetmiyor

Altın 0, faiz 0Altın 9, faiz 0Altın 10, faiz 1Altın 49, faiz 4Altın 50, faiz 5Altın 87, faiz 5

1export function faizHesapla(altin) {2    return Math.min(5, Math.floor(altin / 10))3}

1import pc from "picocolors"2import { faizHesapla } from "./faiz.js"3 4const altinlar = [0, 9, 10, 49, 50, 87]5 6for (const altin of altinlar) {7    const faiz = faizHesapla(altin)8    const satir = `Altın ${altin}, faiz ${faiz}`9    if (faiz === 5) {10        console.log(pc.green(satir))11    } else {12        console.log(satir)13    }14}

1{2  "name": "tft-faiz",3  "version": "1.0.0",4  "description": "",5  "main": "index.js",6  "scripts": {7    "start": "node ana.js",8    "test": "echo \"Error: no test specified\" && exit 1"9  },10  "keywords": [],11  "author": "",12  "license": "ISC",13  "type": "module",14  "dependencies": {15    "picocolors": "^1.1.1"16  }17}

 > tft-faiz@1.0.0 start> node ana.js Altın 0, faiz 0Altın 9, faiz 0Altın 10, faiz 1Altın 49, faiz 4Altın 50, faiz 5Altın 87, faiz 5

1const birimler = [2    { ad: "Jinx", yildiz: 2 },3    { ad: "Annie", yildiz: 1 },4    { ad: "Garen", yildiz: 3 }5]6 7function yildizSay(liste) {8    return liste.reduce((toplam, birim) => toplam + birim.yildiz, 0)9}10 11module.exports = { birimler, yildizSay }

1const { birimler, yildizSay } = require("./birimler")2 3console.log("Toplam yıldız: " + yildizSay(birimler))4console.log("Boş tahta: " + yildizSay([]))

file:///C:/kod/ogren/ders14/gorev4.js:1const { birimler, yildizSay } = require("./birimler")                                ^ ReferenceError: require is not defined in ES module scope, you can use import instead...

Toplam yıldız: 6Boş tahta: 0

1export const birimler = [2    { ad: "Jinx", yildiz: 2 },3    { ad: "Annie", yildiz: 1 },4    { ad: "Garen", yildiz: 3 }5]6 7export function yildizSay(liste) {8    return liste.reduce((toplam, birim) => toplam + birim.yildiz, 0)9}

1import { birimler, yildizSay } from "./birimler.js"2 3console.log("Toplam yıldız: " + yildizSay(birimler))4console.log("Boş tahta: " + yildizSay([]))

Toplam yıldız: 6Boş tahta: 0

1{2  "name": "bozuk",3  "version": "1.0.0",4  "scripts": {5    "start": "node oyun.js"6  },7  "type": "commonjs",8  "dependencies": {9    "picocolors": "^1.1.1"10  }11}

1export function skorYaz(oyuncu, sira) {2    if (sira <= 4) {3        return oyuncu + ": " + sira + ". sıra, kazandın"4    }5    return oyuncu + ": " + sira + ". sıra, kaybettin"6}

1import pc from "picocolors"2import skorYaz from "./skor"3 4console.log(pc.green(skorYaz("Ahri", 4)))5console.log(pc.red(skorYaz("Garen", 5)))

Ahri: 4. sıra, kazandınGaren: 5. sıra, kaybettin

1import pc from "picocolors"2import { skorYaz } from "./skor.js"3 4console.log(pc.green(skorYaz("Ahri", 4)))5console.log(pc.red(skorYaz("Garen", 5)))

 > bozuk@1.0.0 start> node oyun.js Ahri: 4. sıra, kazandınGaren: 5. sıra, kaybettin

#Kendini sına

1import { yeterMi } from "./dukkan"

import karsila from "./karsilama.js"import selam from "./karsilama.js"import { karsila } from "./karsilama.js"

1console.log("selam.js çalıştı")2 3export const selam = "Merhaba"

1import { selam } from "./selam.js"2 3console.log("ana.js başladı")4console.log(selam)

selam.js çalıştıana.js başladıMerhaba

#Kayıt noktası

Kaydetmeden önce node_modules klasörlerinin gerçekten dışarıda kaldığını görelim. Git deposu C:\kod\ogren'de olduğu için terminalde bir üst klasöre çık (cd ..), sonra:

Bir sonraki derste beklemesi gereken işleri (zamanlayıcılar, internetten veri çekmek) programı durdurmadan yapmayı öğreneceksin: Ders 15: Asenkron JavaScript, Promise ve async/await.