Express ile API

Ders 27'deki sunucun 69 satırdı ve her işi elle yapıyordu: yönlendirme tablosunu sen kurdun, gövdeyi parça parça sen topladın, 404'ü sen yazdın. Gerçek projelerde bu işler her seferinde baştan yazılmaz; Node dünyasının en yaygın aracı olan Express kullanılır. Bu derste aynı şampiyon API'sini Express ile yeniden kuruyorsun. Dersin sonunda listeleyen, getiren, ekleyen, güncelleyen ve silen, bozuk istekleri doğru durum koduyla geri çeviren, her isteği deftere yazan ve yanında bir web sayfası da sunan bir API'n olacak; hepsini terminalden test etmeyi de öğreneceksin.

#Neden Express?

Ders 27'deki sunucu.js'e dön ve hangi satırların gerçekten şampiyonlarla ilgili olduğuna bak. Çoğu değil. Gövdeyi toplayan govdeyiOku, her yanıta başlık yazan jsonGonder, metotla yoldan anahtar kuran tablo: bunlar her API'de aynıdır. Görev 4'te /esyalar/2'den id'yi çıkarmak bile startsWith, slice ve boş metin denetimi istedi.

Express bu ortak işleri hazır veren bir npm paketidir. Altta yine Ders 27'deki node:http çalışır; Express onun üstüne kurulmuş bir iskelettir. Sen yalnız "şu adrese şu istek gelince ne olsun" kısmını yazarsın.

Bu derste tablonun sağ sütununu satır satır kuracaksın.

#Kurulum

Yeni bir proje klasörü aç: terminalde cd C:\kod ile kod klasörüne geç, mkdir sampiyon-api ile klasörü oluştur ve cd sampiyon-api ile içine gir. Sonra package.json'ı oluştur ve Express'i kur (internet bağlantısı gerekir):

PS C:\kod\sampiyon-api> npm init -yWrote to C:\kod\sampiyon-api\package.json: {  "name": "sampiyon-api",  "version": "1.0.0",  "description": "",  "main": "index.js",  "scripts": {    "test": "echo \"Error: no test specified\" && exit 1"  },  "keywords": [],  "author": "",  "license": "ISC",  "type": "commonjs"} PS C:\kod\sampiyon-api> npm install express added 65 packages, and audited 66 packages in 2s 28 packages are looking for funding  run `npm fund` for details found 0 vulnerabilities

Tek paket istedin, 65 paket geldi: Express'in kendi bağımlılıkları ve onların bağımlılıkları. looking for funding satırı bağış bekleyen paketleri sayar; bir şey yapman gerekmez. node_modules klasörü 65 alt klasörle doldu; Git'e girmemesi için hemen .gitignore adında bir dosya aç ve içine tek satır yaz (Ders 14):

1node_modules/

Klasörü VS Code'da aç (File → Open Folder). package.json'da "type" satırını "module" yap ve scripts kısmını Ders 27'deki iki betikle değiştir:

1{2  "name": "sampiyon-api",3  "version": "1.0.0",4  "description": "",5  "main": "index.js",6  "scripts": {7    "start": "node sunucu.js",8    "dev": "node --watch sunucu.js"9  },10  "keywords": [],11  "author": "",12  "license": "ISC",13  "type": "module",14  "dependencies": {15    "express": "^5.3.0"16  }17}

En alttaki dependencies bölümünü npm install kendisi ekledi.

#İlk route

Proje klasöründe sunucu.js adında bir dosya aç ve şunu yaz. Soldaki dosya listesinde artık node_modules, .gitignore, package-lock.json, package.json ve sunucu.js duruyor; aşağıdaki pencerede kod sığsın diye listeyi gizledik.

1import express from "express"2 3const app = express()4const port = 30005 6app.get("/", (req, res) => {7    res.send("Sihirdar Vadisi'ne hoş geldin")8})9 10app.listen(port, () => {11    console.log(`Sunucu çalışıyor: http://localhost:${port}`)12})

PS C:\kod\sampiyon-api> npm run dev > sampiyon-api@1.0.0 dev> node --watch sunucu.js Sunucu çalışıyor: http://localhost:3000

Satır satır:

• import express from "express": yolun başında ./ yok, demek ki bu bir paket; Node onu node_modules'ta bulur.
• const app = express(): Express uygulamasını kurar. app (application, uygulama), bütün route'ların ve ayarların toplandığı obje; Ders 27'deki sunucu'nun yerini alıyor.
• app.get("/", fonksiyon): "/ adresine GET isteği gelince bu fonksiyonu çalıştır." Express'te her route böyle bir satırdır: metodun adı küçük harfle (get, post, patch, delete), yanında yol ve isteği karşılayan işleyici fonksiyon. İşleyici Ders 27'deki gibi req ve res alır; Express ikisine de yeni yetenekler eklemiştir.
• res.send(metin): yanıtı gönderir ve bitirir. Durum kodunu, Content-Type'ı ve gövdenin uzunluğunu kendisi yazar.
• app.listen(port, fonksiyon): kapıyı açar. Express içeride Ders 27'deki http.createServer'ı çağırır.

İkinci bir terminal aç ve isteği at:

PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe -i http://localhost:3000/HTTP/1.1 200 OKX-Powered-By: ExpressContent-Type: text/html; charset=utf-8Content-Length: 30ETag: W/"1e-D+CzAxorbVcQ0BzxLHrqT1Wjk5k"Date: Sun, 11 Oct 2026 18:00:28 GMTConnection: keep-aliveKeep-Alive: timeout=5 Sihirdar Vadisi'ne hoş geldin

Tek satır başlık yazmadın, ama yanıtın başı dolu geldi:

• Content-Type: text/html; charset=utf-8: Express metni bir HTML parçası saydı ve kodlamasını da yazdı. Ders 27'deki hoÅŸ sorunu burada yok.
• Content-Length: 30: gövde 30 bayt. Cümle boşluklarla birlikte 29 karakter; ş UTF-8'de iki bayt tutuyor.
• ETag: içeriğin parmak izi. Tarayıcı aynı adresi yeniden isterken elindeki parmak izini gönderir; içerik değişmediyse Express gövdeyi tekrar yollamaz, Ders 26'daki 304'ü döner.
• X-Powered-By: Express: sunucu hangi çatıyla yazıldığını söylüyor. Saldırgan için bu da bir ipucu; sunucunun güvenliğini Ders 31'de ele alacaksın.

Tarayıcıda localhost:3000 adresini açarsan aynı cümle görünür. Şimdi tanımlamadığın bir adresi iste.

PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe -i http://localhost:3000/yokHTTP/1.1 404 Not FoundX-Powered-By: ExpressContent-Security-Policy: default-src 'none'X-Content-Type-Options: nosniffContent-Type: text/html; charset=utf-8Content-Length: 142Date: Sun, 11 Oct 2026 18:00:28 GMTConnection: keep-aliveKeep-Alive: timeout=5 <!DOCTYPE html><html lang="en"><head><meta charset="utf-8"><title>Error</title></head><body><pre>Cannot GET /yok</pre></body></html>

PS C:\kod\sampiyon-api> npm run dev > sampiyon-api@1.0.0 dev> node --watch sunucu.js Sunucu çalışıyor: http://localhost:3000Completed running 'sunucu.js'. Waiting for file changes before restarting...

10app.listen(port, (hata) => {11    if (hata) {12        throw hata13    }14    console.log(`Sunucu çalışıyor: http://localhost:${port}`)15})

PS C:\kod\sampiyon-api> node sunucu.jsfile:///C:/kod/sampiyon-api/sunucu.js:12        throw hata        ^ Error: listen EADDRINUSE: address already in use :::3000    at Server.setupListenHandle [as _listen2] (node:net:2324:16)    ...    at file:///C:/kod/sampiyon-api/sunucu.js:10:5    ... {  code: 'EADDRINUSE',  errno: -4091,  syscall: 'listen',  address: '::',  port: 3000} Node.js v24.20.0

#JSON API: res.json ve res.status

Şampiyon listesini ekle: diziyi const port'un altına, yeni route'u app.get("/")'in altına yaz.

6let sampiyonlar = [7    { id: 1, isim: "Ahri", rol: "Büyücü" },8    { id: 2, isim: "Garen", rol: "Dövüşçü" },9    { id: 3, isim: "Jinx", rol: "Nişancı" }10]11 12app.get("/", (req, res) => {13    res.send("Sihirdar Vadisi'ne hoş geldin")14})15 16app.get("/api/sampiyonlar", (req, res) => {17    res.json(sampiyonlar)18})

• let, çünkü silerken dizinin yerine filter'ın verdiği yeni diziyi koyacağız (Ders 23'teki maç günlüğü gibi).
• /api/sampiyonlar: API adreslerini /api ile başlatıyoruz. Dersin sonunda aynı sunucu bir web sayfası da sunacak; önek, sayfa adresleriyle API adreslerinin karışmasını önler. Yaygın bir gelenek.
• res.json(veri): Ders 27'deki jsonGonder'in işini görür. Veriyi JSON.stringify ile metne çevirir, Content-Type: application/json; charset=utf-8 yazar ve gönderir.

PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe -i http://localhost:3000/api/sampiyonlarHTTP/1.1 200 OKX-Powered-By: ExpressContent-Type: application/json; charset=utf-8Content-Length: 128ETag: W/"80-vFMJ8H5lzGH6NdcJX5UCrDd7RM4"Date: Sun, 11 Oct 2026 18:03:39 GMTConnection: keep-aliveKeep-Alive: timeout=5 [{"id":1,"isim":"Ahri","rol":"Büyücü"},{"id":2,"isim":"Garen","rol":"Dövüşçü"},{"id":3,"isim":"Jinx","rol":"Nişancı"}]PS C:\kod\sampiyon-api> Invoke-RestMethod http://localhost:3000/api/sampiyonlar id isim  rol-- ----  --- 1 Ahri  Büyücü 2 Garen Dövüşçü 3 Jinx  Nişancı

Başka bir durum kodu göndermek için yanıttan önce res.status(kod) yazarsın: res.status(404).json({ hata: "..." }). res.status kodu ayarlar ve res'in kendisini geri verir; bu yüzden arkasına hemen .json(...) eklenebilir. Ders 9'daki zincirlemenin aynısı.

Bir fark daha dene: curl.exe http://localhost:3000/API/Sampiyonlar/ da aynı listeyi döndürür. Express varsayılan olarak büyük-küçük harfe ve sondaki /'e bakmaz; Ders 27'deki tablonda ikisi de 404 alıyordu.

#Adresten veri: req.params ve req.query

İstemci veriyi sunucuya çoğunlukla üç yerde taşır: ikisi adreste, biri gövdede. Express her birini req'in ayrı bir alanına koyar.

#Yol parametresi: req.params

Tek bir şampiyonu getirmek için /api/sampiyonlar/1, /api/sampiyonlar/2... diye sonsuz route yazamazsın. Yolun değişen kısmına iki noktayla bir ad verirsin. /api/sampiyonlar route'unun altına ekle; console.log satırları geçici:

20app.get("/api/sampiyonlar/:id", (req, res) => {21    console.log(req.params)22    console.log(typeof req.params.id)23    res.json({ istenen: req.params.id })24})

PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe http://localhost:3000/api/sampiyonlar/2{"istenen":"2"}PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe http://localhost:3000/api/sampiyonlar/Ahri{"istenen":"Ahri"}

[Object: null prototype] { id: '2' }string[Object: null prototype] { id: 'Ahri' }string

• :id bir yer tutucu. /api/sampiyonlar/ ile başlayıp arkasından tek parça gelen her adres bu route'a uyar; o parça req.params.id'ye konur.
• [Object: null prototype]: Express 5 bu objeyi "prototipsiz" kurar; bir güvenlik önlemi. Senin için sıradan bir obje gibi çalışır, bu yazıyı görmezden gel.
• typeof string dedi: adresten gelen her şey metindir. 2 bile "2" olarak gelir.

console.log satırlarını sil ve route'u gerçek işine kavuştur:

20app.get("/api/sampiyonlar/:id", (req, res) => {21    const id = Number(req.params.id)22    if (!Number.isInteger(id)) {23        return res.status(400).json({ hata: "id bir tam sayı olmalı" })24    }25    const sampiyon = sampiyonlar.find((s) => s.id === id)26    if (!sampiyon) {27        return res.status(404).json({ hata: `${id} numaralı şampiyon yok` })28    }29    res.json(sampiyon)30})

• Number metni sayıya çevirir; Number.isInteger (Ders 17) "tam sayı mı?" diye sorar. abc (NaN) ve 2.5 geçemez: 400, çünkü hatalı olan isteğin kendisi.
• find (Ders 11) şampiyonu arar; bulamazsa undefined döner ve cevap 404 olur.
• return res.status(...).json(...): yanıtı gönderir ve fonksiyondan aynı satırda çıkar. Ders 27'de jsonGonder(...) ve return'ü ayrı satırlara yazıyordun. return'ü unutursan fonksiyon aşağı devam eder ve aynı isteğe ikinci bir yanıt göndermeye kalkar; bunun bedelini doğrulama bölümünde göreceksin.

PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe http://localhost:3000/api/sampiyonlar/2{"id":2,"isim":"Garen","rol":"Dövüşçü"}PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe -i http://localhost:3000/api/sampiyonlar/9HTTP/1.1 404 Not FoundX-Powered-By: ExpressContent-Type: application/json; charset=utf-8Content-Length: 36ETag: W/"24-WSS7mtlwsKE192gyASQV02ol7hQ"Date: Sun, 11 Oct 2026 18:07:36 GMTConnection: keep-aliveKeep-Alive: timeout=5 {"hata":"9 numaralı şampiyon yok"}PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe http://localhost:3000/api/sampiyonlar/abc{"hata":"id bir tam sayı olmalı"}PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe http://localhost:3000/api/sampiyonlar/2.5{"hata":"id bir tam sayı olmalı"}PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe http://localhost:3000/api/sampiyonlar/0{"hata":"0 numaralı şampiyon yok"}

25    const sampiyon = sampiyonlar.find((s) => s.id === req.params.id)

PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe -i http://localhost:3000/api/sampiyonlar/2HTTP/1.1 404 Not FoundX-Powered-By: ExpressContent-Type: application/json; charset=utf-8Content-Length: 36ETag: W/"24-OewpNrLFB8l54siHjh9en0QmY1g"Date: Sun, 11 Oct 2026 18:22:14 GMTConnection: keep-aliveKeep-Alive: timeout=5 {"hata":"2 numaralı şampiyon yok"}

#Sorgu dizesi: req.query

Listeyi süzmenin REST'teki yeri sorgu dizesidir: /api/sampiyonlar?ara=a. Express sorgu kısmını yoldan ayırıp req.query objesine koyar. Önce neye benzediğine bak; liste route'una geçici bir satır ekle:

16app.get("/api/sampiyonlar", (req, res) => {17    console.log(req.query)18    res.json(sampiyonlar)19})

Üç istek at: ?ara=a, ?ara=a&rol=Tank ve ?ara=a&ara=e. Adresi her seferinde tırnak içinde yaz: curl.exe "http://localhost:3000/api/sampiyonlar?ara=a&rol=Tank". Üçü de şimdilik bütün listeyi döndürür, ama sunucunun terminali farklı:

[Object: null prototype] { ara: 'a' }[Object: null prototype] { ara: 'a', rol: 'Tank' }[Object: null prototype] { ara: [ 'a', 'e' ] }

Her değer metin. Aynı ad iki kez gelirse dizi olur; hiç gelmezse req.query.ara undefined olur. Ders 27'nin aksine yol hâlâ eşleşti: Express route ararken sorgu kısmına bakmaz. Satırı sil ve gerçek aramayı yaz:

16app.get("/api/sampiyonlar", (req, res) => {17    const { ara } = req.query18    if (typeof ara !== "string") {19        return res.json(sampiyonlar)20    }21    const aranan = ara.toLowerCase()22    res.json(sampiyonlar.filter((s) => s.isim.toLowerCase().includes(aranan)))23})

• const { ara } = req.query: parçalama.
• typeof ara !== "string": ara hiç yoksa (undefined) ya da iki kez gelip dizi olduysa bütün liste döner. Dışarıdan gelen değerin türünü varsayma, sor.
• toLowerCase ve includes (Ders 9) büyük-küçük harfe bakmadan arar; filter (Ders 11) uyanları toplar.

PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe "http://localhost:3000/api/sampiyonlar?ara=a"[{"id":1,"isim":"Ahri","rol":"Büyücü"},{"id":2,"isim":"Garen","rol":"Dövüşçü"}]PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe "http://localhost:3000/api/sampiyonlar?ara=X"[{"id":3,"isim":"Jinx","rol":"Nişancı"}]PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe "http://localhost:3000/api/sampiyonlar?ara=zz"[]PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe "http://localhost:3000/api/sampiyonlar?ara="[{"id":1,"isim":"Ahri","rol":"Büyücü"},{"id":2,"isim":"Garen","rol":"Dövüşçü"},{"id":3,"isim":"Jinx","rol":"Nişancı"}]

Adresi tırnak içine aldık, çünkü PowerShell'de & özel bir işarettir (Ders 26). Hiçbir şey bulunamayınca 404 değil, boş dizi döndü: liste adresi var, yalnızca içi boş. Boş arama (?ara=) her şeyi getirdi, çünkü boş metin her adın içinde geçer.

#Gövdeden veri: req.body ve express.json()

Yeni şampiyon eklemek için istemci veriyi gövdede gönderir. Ders 27'de gövdeyi for await ile parça parça toplamıştın. Express'te gövdenin req.body'de durması gerekiyor; önce gerçekten durup durmadığına bak. :id route'unun altına yaz:

37app.post("/api/sampiyonlar", (req, res) => {38    const yeni = { id: sampiyonlar.length + 1, isim: req.body.isim, rol: req.body.rol }39    sampiyonlar.push(yeni)40    res.status(201).json(yeni)41})

Yeni kayıt için 201 Created (Ders 26). İsteği at:

PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe -i --json "{}" http://localhost:3000/api/sampiyonlarHTTP/1.1 500 Internal Server ErrorX-Powered-By: ExpressContent-Security-Policy: default-src 'none'X-Content-Type-Options: nosniffContent-Type: text/html; charset=utf-8... <!DOCTYPE html>...<pre>TypeError: Cannot read properties of undefined (reading &#39;isim&#39;)<br> &nbsp; &nbsp;at file:///C:/kod/sampiyon-api/sunucu.js:38:63<br> ...</pre>...

TypeError: Cannot read properties of undefined (reading 'isim')    at file:///C:/kod/sampiyon-api/sunucu.js:38:63    at Layer.handleRequest (C:\kod\sampiyon-api\node_modules\router\lib\layer.js:152:17)    ...

Dizinin hemen altına, route'ların üstüne tek satır ekle:

10]11 12app.use(express.json())13 14app.get("/", (req, res) => {

express.json(), isteğin Content-Type'ı application/json ise gövdeyi okur, JSON.parse eder ve sonucu req.body'ye koyar: Ders 27'deki govdeyiOku ile JSON.parse'ın işi tek satırda. app.use "bunu her istekte çalıştır" demek; ne olduğunu bir sonraki bölümde açacağız. Kaydet ve yeniden dene:

PS C:\kod\sampiyon-api> Invoke-RestMethod -Method Post -Uri http://localhost:3000/api/sampiyonlar -ContentType "application/json; charset=utf-8" -Body '{"isim": "Lux", "rol": "Büyücü"}' id isim rol-- ---- --- 4 Lux  Büyücü PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe http://localhost:3000/api/sampiyonlar/4{"id":4,"isim":"Lux","rol":"Büyücü"}

Çalışıyor. Peki çalışmaması gereken bir istek? Boş bir obje gönder:

PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe -i --json "{}" http://localhost:3000/api/sampiyonlarHTTP/1.1 201 CreatedX-Powered-By: ExpressContent-Type: application/json; charset=utf-8Content-Length: 8ETag: W/"8-4U72Xq+/t/P6Xscj7oQblSpGEbo"Date: Sun, 11 Oct 2026 18:08:11 GMTConnection: keep-aliveKeep-Alive: timeout=5 {"id":5}PS C:\kod\sampiyon-api> Invoke-RestMethod http://localhost:3000/api/sampiyonlar id isim  rol-- ----  --- 1 Ahri  Büyücü 2 Garen Dövüşçü 3 Jinx  Nişancı 4 Lux   Büyücü 5

Sunucu adı ve rolü olmayan bir şampiyonu 201 ile kabul etti. isim ve rol undefined olduğu için JSON.stringify onları yazmadı; geriye yalnız {"id":5} kaldı. Kod çalışıyor ama doğru değil. Bunu doğrulama bölümünde düzelteceksin.

Bozuk bir JSON gönderirsen (curl.exe -i --json "Lux" http://localhost:3000/api/sampiyonlar) express.json() onu okuyamaz ve Express 400 Bad Request ile yine yığın izli bir HTML sayfası döndürür. Sunucu çökmez; bu sayfayı da birazdan JSON'a çevireceksin.

#Ara katman: isteğin geçtiği kapılar

app.use(express.json()) satırını açalım. Express'te gelen her istek, sırayla dizilmiş fonksiyonlardan geçer. Her fonksiyon isteğe bakar ve iki şeyden birini yapar: ya yanıtı gönderip işi bitirir ya da next() ile isteği sıradakine devreder. Bu fonksiyonlara ara katman (middleware) denir. express.json() gövdeyi okuyup req.body'ye koyan ve next() diyen bir ara katman; route'ların işleyicileri ise yanıtı gönderen son halkalar.

Kendi ara katmanını yaz: her isteği terminale yazan bir kayıt (log) tutucu. app.use(express.json())'ın hemen üstüne:

12app.use((req, res, next) => {13    console.log(`${req.method} ${req.url}`)14    next()15})16app.use(express.json())

next, Express'in fonksiyonuna verdiği üçüncü parametre: çağırınca istek bir sonraki halkaya geçer. app.use'a yol vermediğin için bu ara katman her metotta ve her adreste çalışır. Dört istek at (/api/sampiyonlar, /api/sampiyonlar/2, /api/sampiyonlar?ara=x ve /yok) ve sunucunun terminaline bak:

GET /api/sampiyonlarGET /api/sampiyonlar/2GET /api/sampiyonlar?ara=xGET /yok

Var olmayan /yok bile deftere girdi: kayıt tutucu zincirin başında, route'lardan önce çalışıyor. Express ara katmanları ve route'ları yazıldıkları sırayla dener. İsteğin dersin sonundaki sunucuda izleyeceği yol:

Şekildeki 3. ve 5. halkayı, hata yakalayıcıyla birlikte dersin ilerisinde ekleyeceksin.

#Kayda durum kodunu eklemek

Bu kaydın bir eksiği var: istek geldiği anda yanıtın ne olacağı henüz belli değil. Yanıt bittiğinde yazmak için res.on("finish", fonksiyon) kullan. Ders 22'deki addEventListener'ın Node'daki karşılığı: "yanıt gönderilip bitince bunu çalıştır". Kayıt tutucuyu şöyle değiştir:

12app.use((req, res, next) => {13    const baslangic = Date.now()14    res.on("finish", () => {15        const sure = Date.now() - baslangic16        console.log(`${req.method} ${req.url} ${res.statusCode} ${sure} ms`)17    })18    next()19})

GET /api/sampiyonlar 200 5 msGET /api/sampiyonlar/9 404 1 msGET /api/sampiyonlar/abc 400 1 msPOST /api/sampiyonlar 201 13 msGET /yok 404 1 ms

Date.now() (Ders 23) ile istek gelince saati aldık, yanıt bitince farkı yazdık; milisaniyeler sende farklı çıkar. Gerçek sunucuların kayıtları da böyle satırlardan oluşur: hangi istek, hangi sonuç, ne kadar sürdü. Bir sorun çıktığında ilk bakacağın yer burası.

12app.use((req, res, next) => {13    console.log(`${req.method} ${req.url}`)14})

PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe --max-time 5 http://localhost:3000/api/sampiyonlarcurl: (28) Operation timed out after 5014 milliseconds with 0 bytes receivedPS C:\kod\sampiyon-api> Invoke-RestMethod http://localhost:3000/api/sampiyonlar -TimeoutSec 5Invoke-RestMethod : The operation has timed out....

#CRUD: güncellemek ve silmek

Elindeki API bir kaynağı listeliyor, getiriyor ve ekliyor. Eksik iki iş var: güncellemek ve silmek. Bu dört işin ortak bir adı var.

Güncellemek ve silmek de tek bir şampiyonla çalışır: id'yi sayıya çevirmek, şampiyonu aramak, yoksa 404... GET /:id'deki satırların aynısı. Üç route'a üç kez yazmak yerine bu işi bir ara katmana taşı. GET /:id route'unu sil ve yerine şunu yaz:

35function sampiyonuBul(req, res, next) {36    const id = Number(req.params.id)37    if (!Number.isInteger(id)) {38        return res.status(400).json({ hata: "id bir tam sayı olmalı" })39    }40    const sampiyon = sampiyonlar.find((s) => s.id === id)41    if (!sampiyon) {42        return res.status(404).json({ hata: `${id} numaralı şampiyon yok` })43    }44    req.sampiyon = sampiyon45    next()46}47 48app.get("/api/sampiyonlar/:id", sampiyonuBul, (req, res) => {49    res.json(req.sampiyon)50})

sampiyonuBul, eski route'un gövdesinin neredeyse aynısı; değişen tek şey sonu. Yanıt göndermek yerine bulduğu şampiyonu req.sampiyon'a koyup next() diyor. express.json()'ın req.body'yi doldurması gibi, bu ara katman da req.sampiyon'u dolduruyor. app.get(yol, sampiyonuBul, işleyici) "önce sampiyonuBul, o next() derse işleyici" demek; 400 ya da 404 durumunda işleyici hiç çalışmaz. Şimdi POST'un altına güncellemeyi ve silmeyi ekle:

58app.patch("/api/sampiyonlar/:id", sampiyonuBul, (req, res) => {59    req.sampiyon.isim = req.body?.isim ?? req.sampiyon.isim60    req.sampiyon.rol = req.body?.rol ?? req.sampiyon.rol61    res.json(req.sampiyon)62})63 64app.delete("/api/sampiyonlar/:id", sampiyonuBul, (req, res) => {65    sampiyonlar = sampiyonlar.filter((s) => s.id !== req.sampiyon.id)66    res.status(204).end()67})

• req.body?.isim ?? req.sampiyon.isim: gövdede isim varsa onu, yoksa eskisini al (Ders 12). Gövde hiç yoksa ?. çökmeyi önler. PATCH yalnız gönderilen alanları değiştirir (Ders 26).
• req.sampiyon dizideki objenin kendisi, bir kopyası değil (Ders 12). Onu değiştirince dizideki kayıt da değişir.
• res.status(204).end(): 204 No Content, gövdesiz yanıt. end() gönderip bitirir.

PS C:\kod\sampiyon-api> Invoke-RestMethod -Method Patch -Uri http://localhost:3000/api/sampiyonlar/1 -ContentType "application/json; charset=utf-8" -Body '{"rol": "Destek"}' id isim rol-- ---- --- 1 Ahri Destek PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe -i -X DELETE http://localhost:3000/api/sampiyonlar/2HTTP/1.1 204 No ContentX-Powered-By: ExpressDate: Sun, 11 Oct 2026 18:10:16 GMTConnection: keep-aliveKeep-Alive: timeout=5 PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe -X DELETE http://localhost:3000/api/sampiyonlar/2{"hata":"2 numaralı şampiyon yok"}

204'te Content-Type ve Content-Length bile yok; gönderilecek bir şey yok. Aynı silme ikinci kez 404 aldı: Garen artık yok.

#Çalışıyor, ama doğru mu?

Garen'i sildikten sonra bir şampiyon ekle ve listeye bak:

PS C:\kod\sampiyon-api> Invoke-RestMethod -Method Post -Uri http://localhost:3000/api/sampiyonlar -ContentType "application/json; charset=utf-8" -Body '{"isim": "Lux", "rol": "Büyücü"}' id isim rol-- ---- --- 3 Lux  Büyücü PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe http://localhost:3000/api/sampiyonlar[{"id":1,"isim":"Ahri","rol":"Destek"},{"id":3,"isim":"Jinx","rol":"Nişancı"},{"id":3,"isim":"Lux","rol":"Büyücü"}]PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe http://localhost:3000/api/sampiyonlar/3{"id":3,"isim":"Jinx","rol":"Nişancı"}PS C:\kod\sampiyon-api> Invoke-RestMethod -Method Delete -Uri http://localhost:3000/api/sampiyonlar/3 PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe http://localhost:3000/api/sampiyonlar[{"id":1,"isim":"Ahri","rol":"Destek"}]

İki şampiyonun kimliği aynı: 3. Dizide iki eleman kalmıştı, sampiyonlar.length + 1 Lux'a 3 verdi; ama 3 Jinx'indi. find ilk bulduğunu döndürdüğü için Lux'a artık ulaşılamıyor. Jinx'i silmek isteyen ise ikisini birden sildi, çünkü filter id'si 3 olan herkesi eler.

Çare, son verilen kimliği ayrı bir kutuda tutmak. Dizinin altına let sonId = 3 satırını ekle ve POST'u şöyle değiştir:

53app.post("/api/sampiyonlar", (req, res) => {54    sonId = sonId + 155    const yeni = { id: sonId, isim: req.body.isim, rol: req.body.rol }56    sampiyonlar.push(yeni)57    res.status(201).json(yeni)58})

PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe -X DELETE http://localhost:3000/api/sampiyonlar/2PS C:\kod\sampiyon-api> Invoke-RestMethod -Method Post -Uri http://localhost:3000/api/sampiyonlar -ContentType "application/json; charset=utf-8" -Body '{"isim": "Lux", "rol": "Büyücü"}' id isim rol-- ---- --- 4 Lux  Büyücü PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe http://localhost:3000/api/sampiyonlar[{"id":1,"isim":"Ahri","rol":"Büyücü"},{"id":3,"isim":"Jinx","rol":"Nişancı"},{"id":4,"isim":"Lux","rol":"Büyücü"}]

Kural: bir kimlik bir kez verilir; sahibi silinse bile yeniden kullanılmaz. Blok 5'teki veritabanları da kimlikleri böyle sayar.

71app.get("/api/sampiyonlar/yeni", (req, res) => {72    if (sampiyonlar.length === 0) {73        return res.status(404).json({ hata: "Hiç şampiyon yok" })74    }75    res.json(sampiyonlar[sampiyonlar.length - 1])76})

PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe -i http://localhost:3000/api/sampiyonlar/yeniHTTP/1.1 400 Bad RequestX-Powered-By: ExpressContent-Type: application/json; charset=utf-8Content-Length: 35ETag: W/"23-gtdj5v6Jadv3BG5qf5783lhsjWw"Date: Sun, 11 Oct 2026 18:10:38 GMTConnection: keep-aliveKeep-Alive: timeout=5 {"hata":"id bir tam sayı olmalı"}

#Doğrulama ve 400

Kimlik sorunu çözüldü, ama {} hâlâ adsız bir şampiyon ekliyor. Ders 23'te formdaki required niteliğinin F12 ile birkaç saniyede silinebildiğini görmüştün. Sunucu tarayıcıdaki denetime güvenemez: kuralları kendisi yeniden denetler ve uymayan isteği 400 ile geri çevirir. Bunun adını Ders 13'ten biliyorsun: girdi doğrulama.

Kuralları route'un içine gömmek yerine ayrı bir modüle koy; hem POST hem PATCH kullanacak. Proje klasöründe dogrula.js aç. Altına dört deneme satırı ekledik; çalıştırıp sonucu gör:

1const roller = ["Büyücü", "Dövüşçü", "Nişancı", "Suikastçı", "Destek", "Tank"]2 3export function sampiyonuDogrula(veri) {4    if (typeof veri !== "object" || veri === null) {5        return ["Gövde bir JSON objesi olmalı"]6    }7    const hatalar = []8    if (typeof veri.isim !== "string" || veri.isim.trim() === "") {9        hatalar.push("isim boş olmayan bir metin olmalı")10    } else if (veri.isim.trim().length > 20) {11        hatalar.push("isim en çok 20 karakter olabilir")12    }13    if (!roller.includes(veri.rol)) {14        hatalar.push(`rol şunlardan biri olmalı: ${roller.join(", ")}`)15    }16    return hatalar17}18 19console.log(sampiyonuDogrula({ isim: "Lux", rol: "Büyücü" }))20console.log(sampiyonuDogrula({ isim: "   ", rol: "Aşçı" }))21console.log(sampiyonuDogrula({ isim: "Yirmi Bir Karakterlik", rol: "Tank" }))22console.log(sampiyonuDogrula(undefined))

[][  'isim boş olmayan bir metin olmalı',  'rol şunlardan biri olmalı: Büyücü, Dövüşçü, Nişancı, Suikastçı, Destek, Tank'][ 'isim en çok 20 karakter olabilir' ][ 'Gövde bir JSON objesi olmalı' ]

• Fonksiyon hata mesajlarından oluşan bir dizi döndürüyor; boş dizi "sorun yok" demek. Bütün sorunları birden döndürmek, istemcinin eksiklerini tek istekte görmesini sağlar.
• İlk denetim gövdenin bir obje olduğundan emin olur; gövde yoksa (undefined) ya da null ise ötekilere hiç geçmez. Ötekiler veri.isim okuduğu için bu sıra önemli.
• trim (Ders 9) yalnız boşluktan oluşan adı da boş sayar. Rol, izin verilen listeden biri olmalı.

node dogrula.js ile çalıştır, sonra alttaki dört console.log satırını sil. sunucu.js'in en üstüne içe aktarmayı ekle:

1import express from "express"2import { sampiyonuDogrula } from "./dogrula.js"

POST ve PATCH'i fonksiyonu kullanacak biçimde değiştir:

61app.post("/api/sampiyonlar", (req, res) => {62    const hatalar = sampiyonuDogrula(req.body)63    if (hatalar.length > 0) {64        return res.status(400).json({ hata: "Geçersiz şampiyon", ayrintilar: hatalar })65    }66    sonId = sonId + 167    const yeni = { id: sonId, isim: req.body.isim.trim(), rol: req.body.rol }68    sampiyonlar.push(yeni)69    res.status(201).json(yeni)70})71 72app.patch("/api/sampiyonlar/:id", sampiyonuBul, (req, res) => {73    const guncel = {74        isim: req.body?.isim ?? req.sampiyon.isim,75        rol: req.body?.rol ?? req.sampiyon.rol76    }77    const hatalar = sampiyonuDogrula(guncel)78    if (hatalar.length > 0) {79        return res.status(400).json({ hata: "Geçersiz şampiyon", ayrintilar: hatalar })80    }81    req.sampiyon.isim = guncel.isim.trim()82    req.sampiyon.rol = guncel.rol83    res.json(req.sampiyon)84})

PATCH önce şampiyonun güncellenmiş hâlini guncel adlı yeni bir objede kurar, onu POST'un kurallarıyla denetler ve ancak geçerse kaydı değiştirir. Böylece tek bir alanı bozuk bir istek, kaydın yarısını değiştirip yarısında kalamaz. Gövdeden yalnız isim ve rol alınıyor; başka alanlar, örneğin bir id, sessizce yok sayılır.

PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe -i --json "{}" http://localhost:3000/api/sampiyonlarHTTP/1.1 400 Bad RequestX-Powered-By: ExpressContent-Type: application/json; charset=utf-8Content-Length: 176ETag: W/"b0-4RGaJgG80pjWgiwh0u/qBPFK8d4"Date: Sun, 11 Oct 2026 18:28:25 GMTConnection: keep-aliveKeep-Alive: timeout=5 {"hata":"Geçersiz şampiyon","ayrintilar":["isim boş olmayan bir metin olmalı","rol şunlardan biri olmalı: Büyücü, Dövüşçü, Nişancı, Suikastçı, Destek, Tank"]}PS C:\kod\sampiyon-api> Invoke-RestMethod -Method Post -Uri http://localhost:3000/api/sampiyonlar -Body '{"isim": "Teemo", "rol": "Nişancı"}'Invoke-RestMethod : {"hata":"Geçersiz şampiyon","ayrintilar":["Gövde bir JSON objesi olmalı"]}...PS C:\kod\sampiyon-api> Invoke-RestMethod -Method Post -Uri http://localhost:3000/api/sampiyonlar -ContentType "application/json; charset=utf-8" -Body '{"isim": "Yirmi Karakterlik Ad", "rol": "Tank"}' id isim                 rol-- ----                 --- 4 Yirmi Karakterlik Ad Tank PS C:\kod\sampiyon-api> Invoke-RestMethod -Method Post -Uri http://localhost:3000/api/sampiyonlar -ContentType "application/json; charset=utf-8" -Body '{"isim": "Yirmi Bir Karakterlik", "rol": "Tank"}'Invoke-RestMethod : {"hata":"Geçersiz şampiyon","ayrintilar":["isim en çok 20 karakter olabilir"]}...PS C:\kod\sampiyon-api> Invoke-RestMethod -Method Patch -Uri http://localhost:3000/api/sampiyonlar/1 -ContentType "application/json; charset=utf-8" -Body '{"isim": ""}'Invoke-RestMethod : {"hata":"Geçersiz şampiyon","ayrintilar":["isim boş olmayan bir metin olmalı"]}...PS C:\kod\sampiyon-api> Invoke-RestMethod -Method Patch -Uri http://localhost:3000/api/sampiyonlar/1 -ContentType "application/json; charset=utf-8" -Body '{"id": 99, "rol": "Destek"}' id isim rol-- ---- --- 1 Ahri Destek

Sınırlar yerinde: 20 karakter geçti, 21 geçmedi. -ContentType'ı unutan istek artık 500 değil, ne yapması gerektiğini söyleyen bir 400 aldı. Invoke-RestMethod hata yanıtlarında gövdeyi ilk satıra yazar (Ders 26). Express yanıtları Content-Length taşıdığı için, Ders 27'deki sunucunun aksine, bu gövde burada görünüyor.

61app.post("/api/sampiyonlar", (req, res) => {62    const hatalar = sampiyonuDogrula(req.body)63    if (hatalar.length > 0) {64        res.status(400).json({ hata: "Geçersiz şampiyon", ayrintilar: hatalar })65    }66    sonId = sonId + 167    const yeni = { id: sonId, isim: req.body.isim.trim(), rol: req.body.rol }68    sampiyonlar.push(yeni)69    res.status(201).json(yeni)70})

PS C:\kod\sampiyon-api> Invoke-RestMethod -Method Post -Uri http://localhost:3000/api/sampiyonlar -ContentType "application/json; charset=utf-8" -Body '{"isim": "Vi", "rol": "Aşçı"}'Invoke-RestMethod : {"hata":"Geçersiz şampiyon","ayrintilar":["rol şunlardan biri olmalı: Büyücü, Dövüşçü, Nişancı, Suikastçı, Destek, Tank"]}...PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe http://localhost:3000/api/sampiyonlar[{"id":1,"isim":"Ahri","rol":"Büyücü"},{"id":2,"isim":"Garen","rol":"Dövüşçü"},{"id":3,"isim":"Jinx","rol":"Nişancı"},{"id":4,"isim":"Vi","rol":"Aşçı"}]

POST /api/sampiyonlar 201 19 msError [ERR_HTTP_HEADERS_SENT]: Cannot set headers after they are sent to the client    at ServerResponse.setHeader (node:_http_outgoing:684:11)    ...    at file:///C:/kod/sampiyon-api/sunucu.js:69:21    ... {  code: 'ERR_HTTP_HEADERS_SENT'}

#404 işleyicisi ve hata yakalayıcı

İki tür yanıtın hâlâ JSON değil. Bilinmeyen adreslere Cannot GET sayfası gidiyor; bozuk gövdeye ve koddaki hatalara yığın izli HTML. API'ni kullanan program HTML beklemiyor; üstelik yığın izi, sunucundaki dosya yollarını isteyen herkese gösteriyor. İkisini de zincirin sonuna iki ara katman koyarak düzeltirsin.

#404 işleyicisi

Bütün route'ların altına, app.listen'ın üstüne yaz:

91app.use((req, res) => {92    res.status(404).json({ hata: `${req.method} ${req.url} diye bir yol yok` })93})

Yol vermediğin için her isteğe uyar, ama zincirin sonunda durduğu için yalnız hiçbir route'un yanıtlamadığı istekler buraya ulaşır. next parametresine gerek yok: işi her zaman yanıt göndermek.

PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe -i http://localhost:3000/yokHTTP/1.1 404 Not FoundX-Powered-By: ExpressContent-Type: application/json; charset=utf-8Content-Length: 36ETag: W/"24-Yk1YQavXOxV3xkZq9K3h0LCf0JE"Date: Sun, 11 Oct 2026 18:11:51 GMTConnection: keep-aliveKeep-Alive: timeout=5 {"hata":"GET /yok diye bir yol yok"}PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe -X DELETE http://localhost:3000/api/sampiyonlar{"hata":"DELETE /api/sampiyonlar diye bir yol yok"}

91app.all("*", (req, res) => {92    res.status(404).json({ hata: `${req.method} ${req.url} diye bir yol yok` })93})

PS C:\kod\sampiyon-api> node sunucu.jsC:\kod\sampiyon-api\node_modules\path-to-regexp\dist\index.js:108                    throw new PathError(`Missing parameter name at index ${index}`, str);                          ^ PathError [TypeError]: Missing parameter name at index 1: *; visit https://git.new/pathToRegexpError for info    at consumeUntil (C:\kod\sampiyon-api\node_modules\path-to-regexp\dist\index.js:108:27)    at parse (C:\kod\sampiyon-api\node_modules\path-to-regexp\dist\index.js:140:26)    ...    at app.all (C:\kod\sampiyon-api\node_modules\express\lib\application.js:495:20) {  originalPath: '*'} Node.js v24.20.0

#Hata yakalayıcı

Bozuk bir gövde gönder (curl.exe --json "Lux" http://localhost:3000/api/sampiyonlar) ve sunucunun terminaline bak:

POST /api/sampiyonlar 400 2 msSyntaxError: Unexpected token 'L', "Lux" is not valid JSON    at JSON.parse (<anonymous>)    at createStrictSyntaxError (C:\kod\sampiyon-api\node_modules\body-parser\lib\types\json.js:137:10)    ...    at endReadableNT (node:internal/streams/readable:1757:12) {  expose: true,  statusCode: 400,  status: 400,  body: 'Lux',  type: 'entity.parse.failed'}

express.json() gövdeyi okuyamadı ve bir hata fırlattı. Hatanın altındaki alanlara bak: status: 400 "suç istemcide" demek. expose: true ise "bu mesajı istemciye göstermek güvenli" (expose, İngilizcede "açığa çıkarmak"). Express'in kendi ara katmanları, istemcinin bozuk isteğinden doğan hatalara bu iki alanı koyar. Fırlayan her hata normal zincirden çıkar ve bir hata yakalayıcı arar; sen yazmadıysan Express'in varsayılanı HTML sayfasını gönderir. 404 işleyicisinin altına kendininkini yaz:

95app.use((hata, req, res, next) => {96    if (hata.expose) {97        return res.status(hata.status).json({ hata: "İstek okunamadı", ayrinti: hata.message })98    }99    console.error(hata)100    res.status(500).json({ hata: "Sunucuda bir hata oluştu" })101})

• Dört parametre şart. Express, fonksiyonun kaç parametre aldığına bakarak hata yakalayıcıyı tanır. next'i kullanmasan da silme; üç parametreyle yazılan fonksiyon sıradan bir ara katman sayılır ve hatalar onun yanından geçip yine Express'in HTML sayfasına düşer.
• hata.expose doğruysa hata istemcinin isteğinden doğdu ve mesajında sunucuna dair bir sır yok: hatanın kendi kodunu (hata.status, ör. 400) ve mesajını istemciye ver.
• Yoksa hata senin kodundan çıktı: bir TypeError, yanlış yazılmış bir ad. Ayrıntısını console.error ile terminale yaz; istemciye yalnız genel bir cümle ve 500 gönder. Dosya yollarını ve kod satırlarını dışarı vermek, saldırgana sunucunun haritasını vermektir (Ders 31).

PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe -i --json "Lux" http://localhost:3000/api/sampiyonlarHTTP/1.1 400 Bad RequestX-Powered-By: ExpressContent-Type: application/json; charset=utf-8Content-Length: 88ETag: W/"58-MrUthV+q7X5yvoqfPTkr+RzAh4Q"Date: Sun, 11 Oct 2026 18:11:52 GMTConnection: keep-aliveKeep-Alive: timeout=5 {"hata":"İstek okunamadı","ayrinti":"Unexpected token 'L', \"Lux\" is not valid JSON"}PS C:\kod\sampiyon-api> (Invoke-RestMethod -Method Post -Uri http://localhost:3000/api/sampiyonlar -ContentType "application/json; charset=utf-8" -Body ('{"isim": "' + ('A' * 200000) + '"}')).idInvoke-RestMethod : {"hata":"İstek okunamadı","ayrinti":"request entity too large"}...

İkinci istek Ders 27'deki 200.000 harflik gövde. express.json() varsayılan olarak 100 kB'tan büyük gövdeyi okumaz ve 413 ile reddeder: kötü niyetli biri sunucunun belleğini dev bir gövdeyle dolduramasın diye. Kayıt satırı POST /api/sampiyonlar 413 1 ms yazar.

#async route'larda hata

Blok 5'te route'ların içinde veritabanını await ile bekleyeceksin. async bir route'ta fırlayan hataya ne olduğunu şimdiden gör. 404 işleyicisinin üstüne geçici bir deneme route'u ekle:

91app.get("/api/hata-deneme", async (req, res) => {92    throw new Error("Bilerek fırlatılan hata")93})

PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe -i http://localhost:3000/api/hata-denemeHTTP/1.1 500 Internal Server ErrorX-Powered-By: ExpressContent-Type: application/json; charset=utf-8Content-Length: 36ETag: W/"24-TsKPxtO6xJFSG+mdyLejsJ81Lpo"Date: Sun, 11 Oct 2026 18:11:52 GMTConnection: keep-aliveKeep-Alive: timeout=5 {"hata":"Sunucuda bir hata oluştu"}

Error: Bilerek fırlatılan hata    at file:///C:/kod/sampiyon-api/sunucu.js:92:11    at Layer.handleRequest (C:\kod\sampiyon-api\node_modules\router\lib\layer.js:152:17)    ...GET /api/hata-deneme 500 1 ms

İstemci genel cümleyi aldı, ayrıntı terminale düştü, sunucu ayakta. Express 5, async bir fonksiyonun reddedilen Promise'ini (Ders 15) kendisi yakalayıp hata yakalayıcıya iletir. Express 4'ten farkı: aynı kodu Express 4 ile denediğimizde sunucu Error: Bilerek fırlatılan hata yazıp kapandı, curl.exe de Recv failure: Connection was reset aldı. İnternetteki eski örneklerde her async route'u saran try/catch ve next(hata) satırlarının sebebi bu; Express 5'te onlara gerek yok. Denedikten sonra deneme route'unu sil.

#Statik dosyalar: express.static

API'nin yanında bir web sayfası da sunmak için Express'in hazır ara katmanı yeter. Proje klasöründe public adında bir klasör aç ve içine iki dosya koy. Sayfa Ders 19 ve 22'de öğrendiklerinden ibaret:

1<!doctype html>2<html lang="tr">3<head>4    <meta charset="utf-8">5    <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1">6    <title>Şampiyonlar</title>7    <style>8        body { font-family: system-ui, sans-serif; max-width: 420px; margin: 24px auto; padding: 0 16px; }9        li { padding: 6px 0; border-bottom: 1px solid #ddd; }10    </style>11</head>12<body>13    <h1>Şampiyonlar</h1>14    <p id="durum">Yükleniyor...</p>15    <ul id="liste"></ul>16    <script src="uygulama.js"></script>17</body>18</html>

1const durum = document.querySelector("#durum")2const liste = document.querySelector("#liste")3 4async function yukle() {5    try {6        const yanit = await fetch("/api/sampiyonlar")7        if (!yanit.ok) {8            throw new Error(`İstek başarısız: ${yanit.status}`)9        }10        const sampiyonlar = await yanit.json()11        durum.textContent = `${sampiyonlar.length} şampiyon`12        for (const s of sampiyonlar) {13            const satir = document.createElement("li")14            satir.textContent = `${s.isim} (${s.rol})`15            liste.append(satir)16        }17    } catch (hata) {18        durum.textContent = "Liste yüklenemedi"19    }20}21 22yukle()

Bu dosya tarayıcıda çalışacak, Node'da değil; yapısı Ders 24'teki fetch kodunun aynısı. sunucu.js'te app.use(express.json())'ın altına tek satır ekle ve artık gereksiz olan app.get("/") route'unu sil:

22app.use(express.json())23app.use(express.static("public"))

express.static("public") bir ara katman üretir: istenen yolu public klasöründe arar, dosya varsa türünü bulup gönderir, yoksa next() der. / istenince klasördeki index.html'i verir.

Tarayıcıda localhost:3000'i aç:

localhost:3000

GET / 200 15 msGET /uygulama.js 200 2 msGET /api/sampiyonlar 200 3 ms

Tek sayfa, üç istek: sayfanın kendisi, betiği ve betiğin istediği JSON. Hepsi aynı zincirden geçti; ilk ikisini express.static, üçüncüyü route'un yanıtladı. Tarayıcın sekme simgesi için /favicon.ico da isterse o istek 404 işleyicisine düşer. Sayfa ve API aynı kökenden (localhost:3000) geldiği için Ders 24'teki CORS engeli de yok. Ders 25'teki statik site gibi, bu dosyalar olduğu gibi gönderiliyor; değişen tek şey, artık onları kendi sunucunun vermesi.

PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe -i http://localhost:3000/HTTP/1.1 200 OKX-Powered-By: ExpressAccept-Ranges: bytesCache-Control: public, max-age=0Last-Modified: Sun, 11 Oct 2026 18:13:51 GMTETag: W/"20d-1a12c2bd226"Content-Type: text/html; charset=utf-8Content-Length: 525Date: Sun, 11 Oct 2026 18:14:39 GMTConnection: keep-aliveKeep-Alive: timeout=5 <!doctype html>...

Content-Type'ı dosyanın uzantısından buldu; Last-Modified dosyanın son kaydedilme zamanı. Tarih ve uzunluklar sende farklı çıkar.

#API'yi terminalden test etmek

Bir API'yi "çalışıyor" saymadan önce her uç noktasını hem doğru hem yanlış isteklerle denersin. Bunun için bir test planı yaz: istek ve beklenen durum kodu. Sonra sırayla at ve gerçek kodu beklenenle karşılaştır.

Bir CRUD turu, Invoke-RestMethod ile:

PS C:\kod\sampiyon-api> Invoke-RestMethod -Method Post -Uri http://localhost:3000/api/sampiyonlar -ContentType "application/json; charset=utf-8" -Body '{"isim": "Lux", "rol": "Büyücü"}' id isim rol-- ---- --- 4 Lux  Büyücü PS C:\kod\sampiyon-api> Invoke-RestMethod -Method Patch -Uri http://localhost:3000/api/sampiyonlar/4 -ContentType "application/json; charset=utf-8" -Body '{"rol": "Destek"}' id isim rol-- ---- --- 4 Lux  Destek PS C:\kod\sampiyon-api> Invoke-RestMethod -Method Delete -Uri http://localhost:3000/api/sampiyonlar/4 PS C:\kod\sampiyon-api> Invoke-RestMethod http://localhost:3000/api/sampiyonlar/4Invoke-RestMethod : {"hata":"4 numaralı şampiyon yok"}...

Invoke-RestMethod yalnız gövdeyi gösterir; 201 ile 200'ü ayırt edemezsin. Durum kodunu görmek için iki yol:

PS C:\kod\sampiyon-api> (Invoke-WebRequest -Method Post -Uri http://localhost:3000/api/sampiyonlar -ContentType "application/json; charset=utf-8" -Body '{"isim": "Teemo", "rol": "Nişancı"}' -UseBasicParsing).StatusCode201PS C:\kod\sampiyon-api> (Invoke-WebRequest -Method Delete -Uri http://localhost:3000/api/sampiyonlar/5 -UseBasicParsing).StatusCode204PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe -s -o NUL -w "%{http_code}" http://localhost:3000/api/sampiyonlar/5404

• Invoke-WebRequest (Ders 26) bütün yanıtı verir; .StatusCode yalnız kodu alır. 4xx ya da 5xx gelince o da hata fırlatır.
• curl.exe -s -o NUL -w "%{http_code}": -s ilerleme yazılarını susturur, -o NUL gövdeyi Windows'un "hiçbir yer" dosyasına atar, -w yalnız durum kodunu yazar. Test planındaki her satırı tek kodla denetlemenin en kısa yolu.

Geçerli JSON'u curl.exe ile göndermek için Ders 27'deki gibi bir dosya kullan. Proje klasöründe lux.json aç, içine { "isim": "Lux", "rol": "Büyücü" } yaz:

PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe -i --json "@lux.json" http://localhost:3000/api/sampiyonlarHTTP/1.1 201 CreatedX-Powered-By: ExpressContent-Type: application/json; charset=utf-8Content-Length: 39ETag: W/"27-TkW3sOdzMBr5oo1/GjtbgYR4+m0"Date: Sun, 11 Oct 2026 18:28:44 GMTConnection: keep-aliveKeep-Alive: timeout=5 {"id":6,"isim":"Lux","rol":"Büyücü"}

id 6 oldu: 4 ve 5 silinmiş olsa da yeniden verilmedi. Sunucunun son hâli, karşılaştırmak için:

1import express from "express"2import { sampiyonuDogrula } from "./dogrula.js"3 4const app = express()5const port = 30006 7let sampiyonlar = [8    { id: 1, isim: "Ahri", rol: "Büyücü" },9    { id: 2, isim: "Garen", rol: "Dövüşçü" },10    { id: 3, isim: "Jinx", rol: "Nişancı" }11]12let sonId = 313 14app.use((req, res, next) => {15    const baslangic = Date.now()16    res.on("finish", () => {17        const sure = Date.now() - baslangic18        console.log(`${req.method} ${req.url} ${res.statusCode} ${sure} ms`)19    })20    next()21})22app.use(express.json())23app.use(express.static("public"))24 25app.get("/api/sampiyonlar", (req, res) => {26    const { ara } = req.query27    if (typeof ara !== "string") {28        return res.json(sampiyonlar)29    }30    const aranan = ara.toLowerCase()31    res.json(sampiyonlar.filter((s) => s.isim.toLowerCase().includes(aranan)))32})33 34app.get("/api/sampiyonlar/yeni", (req, res) => {35    if (sampiyonlar.length === 0) {36        return res.status(404).json({ hata: "Hiç şampiyon yok" })37    }38    res.json(sampiyonlar[sampiyonlar.length - 1])39})40 41function sampiyonuBul(req, res, next) {42    const id = Number(req.params.id)43    if (!Number.isInteger(id)) {44        return res.status(400).json({ hata: "id bir tam sayı olmalı" })45    }46    const sampiyon = sampiyonlar.find((s) => s.id === id)47    if (!sampiyon) {48        return res.status(404).json({ hata: `${id} numaralı şampiyon yok` })49    }50    req.sampiyon = sampiyon51    next()52}53 54app.get("/api/sampiyonlar/:id", sampiyonuBul, (req, res) => {55    res.json(req.sampiyon)56})57 58app.post("/api/sampiyonlar", (req, res) => {59    const hatalar = sampiyonuDogrula(req.body)60    if (hatalar.length > 0) {61        return res.status(400).json({ hata: "Geçersiz şampiyon", ayrintilar: hatalar })62    }63    sonId = sonId + 164    const yeni = { id: sonId, isim: req.body.isim.trim(), rol: req.body.rol }65    sampiyonlar.push(yeni)66    res.status(201).json(yeni)67})68 69app.patch("/api/sampiyonlar/:id", sampiyonuBul, (req, res) => {70    const guncel = {71        isim: req.body?.isim ?? req.sampiyon.isim,72        rol: req.body?.rol ?? req.sampiyon.rol73    }74    const hatalar = sampiyonuDogrula(guncel)75    if (hatalar.length > 0) {76        return res.status(400).json({ hata: "Geçersiz şampiyon", ayrintilar: hatalar })77    }78    req.sampiyon.isim = guncel.isim.trim()79    req.sampiyon.rol = guncel.rol80    res.json(req.sampiyon)81})82 83app.delete("/api/sampiyonlar/:id", sampiyonuBul, (req, res) => {84    sampiyonlar = sampiyonlar.filter((s) => s.id !== req.sampiyon.id)85    res.status(204).end()86})87 88app.use((req, res) => {89    res.status(404).json({ hata: `${req.method} ${req.url} diye bir yol yok` })90})91 92app.use((hata, req, res, next) => {93    if (hata.expose) {94        return res.status(hata.status).json({ hata: "İstek okunamadı", ayrinti: hata.message })95    }96    console.error(hata)97    res.status(500).json({ hata: "Sunucuda bir hata oluştu" })98})99 100app.listen(port, (hata) => {101    if (hata) {102        throw hata103    }104    console.log(`Sunucu çalışıyor: http://localhost:${port}`)105})

105 satır: Ders 27'deki 69 satırın yaptığından çok daha fazlasını yapıyor ve satırların çoğu şampiyonlarla ilgili. Gövdeyi okumak, adresi parçalarına ayırmak, başlıkları yazmak gibi her API'de aynı olan işleri Express üstlendi.

#Görevler

Görevleri aynı projede yap; sunucu npm run dev ile açık kalsın. Şampiyon route'larına dokunmayacaksın: görevlerin kaynağı dükkândaki eşyalar. Yeni route'ları 404 işleyicisinin üstüne yaz, yoksa onlara hiç sıra gelmez. Her adımdan sonra istekleri curl.exe ile at ve durum kodunu denetle.

1, Uzun Kılıç, 350 altın2, Büyü Kitabı, 435 altın3, Çevik Botlar, 300 altın

PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe http://localhost:3000/api/esyalar/3{"id":3,"isim":"Çevik Botlar","fiyat":300}PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe http://localhost:3000/api/esyalar/4{"hata":"4 numaralı eşya yok"}PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe -s -o NUL -w "%{http_code}" -X DELETE http://localhost:3000/api/esyalar/3204PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe http://localhost:3000/api/esyalar/3{"hata":"3 numaralı eşya yok"}

let esyalar = [    { id: 1, isim: "Uzun Kılıç", fiyat: 350 },    { id: 2, isim: "Büyü Kitabı", fiyat: 435 },    { id: 3, isim: "Çevik Botlar", fiyat: 300 }] function esyayiBul(req, res, next) {    const id = Number(req.params.id)    if (!Number.isInteger(id)) {        return res.status(400).json({ hata: "id bir tam sayı olmalı" })    }    const esya = esyalar.find((e) => e.id === id)    if (!esya) {        return res.status(404).json({ hata: `${id} numaralı eşya yok` })    }    req.esya = esya    next()} app.get("/api/esyalar", (req, res) => {    res.json(esyalar)}) app.get("/api/esyalar/:id", esyayiBul, (req, res) => {    res.json(req.esya)}) app.delete("/api/esyalar/:id", esyayiBul, (req, res) => {    esyalar = esyalar.filter((e) => e.id !== req.esya.id)    res.status(204).end()})

Görev 2

Dükkân vitrini

public klasörüne dukkan.html ve dukkan.js ekle. Tarayıcıda localhost:3000/dukkan.html açılınca sayfa /api/esyalar'dan eşyaları çekip Uzun Kılıç: 350 altın biçiminde listelesin, üstte kaç eşya olduğunu yazsın. Eşya hiç yoksa liste yerine Dükkân boş yazsın.

İpucu 1

Şampiyon sayfasının iki dosyası iyi bir başlangıç: adresi, metinleri ve öğe adlarını değiştir. sunucu.js'e dokunman gerekmiyor; express.static public'teki her dosyayı zaten veriyor.

İpucu 2

Boş durumu esyalar.length === 0 ile yakala, yazıyı koy ve return ile fonksiyondan çık. Denemek için esyalar dizisini geçici olarak [] yap.

Çözümü göster

1<!doctype html>2<html lang="tr">3<head>4    <meta charset="utf-8">5    <meta name="viewport" content="width=device-width, initial-scale=1">6    <title>Dükkân</title>7</head>8<body>9    <h1>Dükkân</h1>10    <p id="durum">Yükleniyor...</p>11    <ul id="esyalar"></ul>12    <script src="dukkan.js"></script>13</body>14</html>

1const durum = document.querySelector("#durum")2const liste = document.querySelector("#esyalar")3 4async function yukle() {5    try {6        const yanit = await fetch("/api/esyalar")7        if (!yanit.ok) {8            throw new Error(`İstek başarısız: ${yanit.status}`)9        }10        const esyalar = await yanit.json()11        if (esyalar.length === 0) {12            durum.textContent = "Dükkân boş"13            return14        }15        durum.textContent = `${esyalar.length} eşya`16        for (const e of esyalar) {17            const satir = document.createElement("li")18            satir.textContent = `${e.isim}: ${e.fiyat} altın`19            liste.append(satir)20        }21    } catch (hata) {22        durum.textContent = "Eşyalar yüklenemedi"23    }24}25 26yukle()

localhost:3000/dukkan.html

Sunucunun terminalinde üç satır görünür: GET /dukkan.html 200, GET /dukkan.js 200, GET /api/esyalar 200.

{"hata":"Bakım var, şimdilik yalnız okuma yapılabilir"}

const bakimModu = true app.use((req, res, next) => {    if (bakimModu && req.method !== "GET") {        return res.status(503).json({ hata: "Bakım var, şimdilik yalnız okuma yapılabilir" })    }    next()})

PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe http://localhost:3000/api/sampiyonlar/1{"id":1,"isim":"Ahri","rol":"Büyücü"}PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe -i --json "@lux.json" http://localhost:3000/api/sampiyonlarHTTP/1.1 503 Service UnavailableX-Powered-By: ExpressContent-Type: application/json; charset=utf-8Content-Length: 59ETag: W/"3b-ri54xRF/BTrkighCBs2JJQwDxSM"Date: Sun, 11 Oct 2026 18:18:24 GMTConnection: keep-aliveKeep-Alive: timeout=5 {"hata":"Bakım var, şimdilik yalnız okuma yapılabilir"}PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe -X DELETE http://localhost:3000/api/sampiyonlar/1{"hata":"Bakım var, şimdilik yalnız okuma yapılabilir"}PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe -X POST http://localhost:3000/yok{"hata":"Bakım var, şimdilik yalnız okuma yapılabilir"}PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe http://localhost:3000/yok{"hata":"GET /yok diye bir yol yok"}

19export function esyayiDogrula(veri) {20    if (typeof veri !== "object" || veri === null) {21        return ["Gövde bir JSON objesi olmalı"]22    }23    const hatalar = []24    if (typeof veri.isim !== "string" || veri.isim.trim() === "") {25        hatalar.push("isim boş olmayan bir metin olmalı")26    }27    if (!Number.isInteger(veri.fiyat) || veri.fiyat < 0 || veri.fiyat > 5000) {28        hatalar.push("fiyat 0 ile 5000 arasında bir tam sayı olmalı")29    }30    return hatalar31}32 33console.log(esyayiDogrula({ isim: "Bedava Bilet", fiyat: 0 }))34console.log(esyayiDogrula({ isim: "Ölüm Şapkası", fiyat: 5000 }))35console.log(esyayiDogrula({ isim: "Altın Kaşık", fiyat: 5001 }))36console.log(esyayiDogrula({ isim: "", fiyat: "500" }))

[][][ 'fiyat 0 ile 5000 arasında bir tam sayı olmalı' ][  'isim boş olmayan bir metin olmalı',  'fiyat 0 ile 5000 arasında bir tam sayı olmalı']

app.post("/api/esyalar", (req, res) => {    const hatalar = esyayiDogrula(req.body)    if (hatalar.length > 0) {        return res.status(400).json({ hata: "Geçersiz eşya", ayrintilar: hatalar })    }    sonEsyaId = sonEsyaId + 1    const yeni = { id: sonEsyaId, isim: req.body.isim.trim(), fiyat: req.body.fiyat }    esyalar.push(yeni)    res.status(201).json(yeni)}) app.patch("/api/esyalar/:id", esyayiBul, (req, res) => {    const guncel = {        isim: req.body?.isim ?? req.esya.isim,        fiyat: req.body?.fiyat ?? req.esya.fiyat    }    const hatalar = esyayiDogrula(guncel)    if (hatalar.length > 0) {        return res.status(400).json({ hata: "Geçersiz eşya", ayrintilar: hatalar })    }    req.esya.isim = guncel.isim.trim()    req.esya.fiyat = guncel.fiyat    res.json(req.esya)})

PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe "http://localhost:3000/api/esyalar?enFazla=300"[{"id":3,"isim":"Çevik Botlar","fiyat":300}]PS C:\kod\sampiyon-api> curl.exe http://localhost:3000/api/esyalar/en-ucuz{"id":3,"isim":"Çevik Botlar","fiyat":300}