Node.js ile ilk sunucu

Şimdiye kadar hep masanın bir tarafındaydın: tarayıcıdan ya da terminalden başkasının sunucusuna istek attın, gelen JSON'u okudun. Bu derste masanın öbür tarafına geçiyorsun ve istekleri karşılayan programı kendin yazıyorsun. Hiç paket kurmayacaksın; Node'un içinde gelen node:http modülü yetiyor. Dersin sonunda şampiyon listesi veren, yeni şampiyon kabul eden ve bozuk istekleri çökmeden geri çeviren küçük bir JSON API'n olacak.

#Sunucu: hiç bitmeyen program

Ders 1'den beri yazdığın programların ortak bir yanı var: son satıra gelince biterler. node ders5.js yazarsın, program çalışır, ekrana yazar ve terminal sana geri döner. Bir web sitesi böyle çalışamaz. Data Dragon'un programı senin isteğini yanıtlayıp kapansaydı, ondan sonra gelen milyonlarca oyuncu ne yapacaktı?

Sunucu (server), açıldıktan sonra kendiliğinden bitmeyen ve istek bekleyen programdır. İstek gelince ona bakar, bir yanıt hazırlayıp gönderir ve sıradakini beklemeye devam eder. Ders 18'de istemci ve sunucu ayrımını görmüştün; şimdi sunucu tarafını sen yazıyorsun.

#Port ve localhost: bina ve kapı numarası

Bir bilgisayarda aynı anda birden çok sunucu çalışabilir: Ders 18'deki Live Server, bu derste yazacağın Node sunucusu, ileride bir veritabanı. Bilgisayara gelen bir istek bunlardan hangisine gideceğini nereden bilecek? Cevabı Ders 18'de gördün: port numarası. localhost (sayıyla 127.0.0.1) da "bu bilgisayar" demekti. Bu derste o kapılardan birinin arkasına kendi programını koyuyorsun.

Tarayıcıya http://localhost:3000/sampiyonlar yazdığında adresin her parçası ayrı bir iş görür:

Port 0 ile 65535 arasında bir sayıdır. Üç kuralı bil:

• Bir kapıyı aynı anda yalnız bir program dinleyebilir. İkinci bir program aynı kapıyı açmaya kalkarsa hata alır; bu hatayı birazdan bilerek yapacaksın.
• Adreste port yazmazsan tarayıcı varsayılanı kullanır: http için 80, https için 443. https://ddragon.leagueoflegends.com aslında 443 numaralı kapıya gider.
• Geliştirirken alışılmış numaralar var: Node sunucuları için çoğunlukla 3000, Live Server için 5500. Bunlar kural değil gelenek; boş olan herhangi bir numarayı seçebilirsin.

#İlk sunucun

Sunucu için yeni bir proje klasörü aç. Terminalde cd C:\kod ile kod klasörüne geç, mkdir ilk-sunucu ile yeni klasörü oluştur ve cd ilk-sunucu ile içine gir. Sonra Ders 14'teki gibi package.json oluştur:

PS C:\kod\ilk-sunucu> npm init -yWrote to C:\kod\ilk-sunucu\package.json: {  "name": "ilk-sunucu",  "version": "1.0.0",  "description": "",  "main": "index.js",  "scripts": {    "test": "echo \"Error: no test specified\" && exit 1"  },  "keywords": [],  "author": "",  "license": "ISC",  "type": "commonjs"}

Klasörü VS Code'da aç (File → Open Folder). package.json'daki son satırı "type": "module" yap; böylece import yazabilirsin.

Şimdi sunucu.js adında bir dosya aç ve şunu yaz:

1import http from "node:http"2 3const port = 30004 5const sunucu = http.createServer((req, res) => {6    res.end("Merhaba, ben senin ilk sunucunum")7})8 9sunucu.listen(port, () => {10    console.log(`Sunucu çalışıyor: http://localhost:${port}`)11})

PS C:\kod\ilk-sunucu> node sunucu.jsSunucu çalışıyor: http://localhost:3000

Satır satır:

• import http from "node:http": Node'un içinde gelen http modülünü al. Ders 17'deki node:fs/promises gibi; node: öneki "npm'den değil, Node'un kendisinden" demek, bir şey kurman gerekmez.
• http.createServer(fonksiyon): sunucuyu kurar. Verdiğin fonksiyon her istek geldiğinde bir kez çağrılır; Ders 10'daki callback'in ta kendisi.
• req (request, istek) gelen isteğin bilgilerini taşır; res (response, yanıt) geri göndereceğin yanıttır. Adları sen seçiyorsun, ama bütün Node dünyası bu kısaltmaları kullanır.
• res.end("..."): yanıtı bu metinle gönder ve bitir.
• sunucu.listen(port, fonksiyon): kapıyı aç, dinlemeye başla. Kapı açılınca ikinci fonksiyon bir kez çalışır ve adresi yazar.

#Sunucuyla konuşmak

Önce tarayıcıyı dene: adres çubuğuna localhost:3000 yaz. Sayfada Merhaba, ben senin ilk sunucunum yazısı çıkar. İlk sunucun çalışıyor.

Terminalden de istek atabilirsin, ama sunucunun terminali meşgul: komut yazacak yer yok. İkinci bir terminal aç: VS Code'da terminal panelinin sağ üstündeki + düğmesi ya da menüden Terminal → New Terminal. İki terminal arasında panelin sağındaki listeden geçersin (arayüz sürümden sürüme biraz değişebilir). Yeni terminalde Ders 26'daki araçları kullan:

PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe http://localhost:3000Merhaba, ben senin ilk sunucunumPS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe -i http://localhost:3000HTTP/1.1 200 OKDate: Sun, 11 Oct 2026 13:14:28 GMTConnection: keep-aliveKeep-Alive: timeout=5Content-Length: 32 Merhaba, ben senin ilk sunucunumPS C:\kod\ilk-sunucu> Invoke-RestMethod http://localhost:3000Merhaba, ben senin ilk sunucunum

-i ile yanıtın başı da göründü. Durum kodu yazmadın ama 200 OK geldi: Node varsayılan olarak 200 gönderir. Content-Length: 32 gövdenin kaç bayt olduğunu söylüyor; onu da Node hesapladı. Bir başlığın eksik olduğuna dikkat et: Content-Type yok. Sunucu, gönderdiği şeyin ne olduğunu söylemiyor. Bunun bedelini birazdan göreceksin.

PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe http://localhost:3000curl: (7) Failed to connect to localhost:3000 after 2272 ms: Could not connect to serverPS C:\kod\ilk-sunucu> Invoke-RestMethod http://localhost:3000Invoke-RestMethod : Uzak sunucuya bağlanılamıyor...

#Durdurmak, yeniden başlatmak ve node --watch

Sunucuyu durdurmak için onun terminaline tıkla ve Ctrl+C'ye bas; Ders 5'te sonsuz döngüyü de böyle durdurmuştun. Komut istemi geri gelir, kapı kapanır.

Şimdi bir deneme yap: sunucu çalışırken res.end içindeki metni değiştir, kaydet ve tarayıcıyı yenile. Eski metin gelmeye devam eder. Çünkü çalışan program dosyanın başlattığın andaki hâlidir; Node dosyayı başta bir kez okur. Yeni metni görmek için Ctrl+C ile durdurup node sunucu.js ile yeniden başlatman gerekir.

Her değişiklikte durdurup başlatmak yorucu. Bu işi Node senin yerine yapabilir:

PS C:\kod\ilk-sunucu> node --watch sunucu.jsSunucu çalışıyor: http://localhost:3000

Metni değiştirip kaydet. Terminal temizlenir ve şu üç satır çıkar:

Change detected in 'C:\\kod\\ilk-sunucu\\sunucu.js'Restarting 'sunucu.js'Sunucu çalışıyor: http://localhost:3000

Change detected "değişiklik algılandı", Restarting "yeniden başlatılıyor" demek. Yoldaki çift ters eğik çizgiler Node'un yazım biçimi; dert etme. Uzun komutu her seferinde yazmamak için Ders 14'teki npm betiklerini kullan. package.json'daki scripts kısmını şöyle değiştir:

6  "scripts": {7    "start": "node sunucu.js",8    "dev": "node --watch sunucu.js"9  },

PS C:\kod\ilk-sunucu> npm run dev > ilk-sunucu@1.0.0 dev> node --watch sunucu.js Sunucu çalışıyor: http://localhost:3000

Dersin geri kalanında sunucun hep npm run dev ile çalışsın: kaydet, sunucu kendini yenilesin, sen yalnız isteği tekrarla.

PS C:\kod\ilk-sunucu> node sunucu.jsnode:events:505    throw er; // Unhandled 'error' event    ^ Error: listen EADDRINUSE: address already in use :::3000    at Server.setupListenHandle [as _listen2] (node:net:2324:16)    at listenInCluster (node:net:2433:12)    at Server.listen (node:net:2558:7)    at file:///C:/kod/ilk-sunucu/sunucu.js:9:8    ...Emitted 'error' event on Server instance at:    at emitErrorNT (node:net:2412:8)    at process.processTicksAndRejections (node:internal/process/task_queues:90:21) {  code: 'EADDRINUSE',  errno: -4091,  syscall: 'listen',  address: '::',  port: 3000} Node.js v24.20.0

PS C:\kod\ilk-sunucu> Get-NetTCPConnection -LocalPort 3000 -State Listen | Select-Object LocalPort, OwningProcess LocalPort OwningProcess--------- -------------     3000         29452 PS C:\kod\ilk-sunucu> Get-Process -Id 29452 Handles  NPM(K)    PM(K)      WS(K)     CPU(s)     Id  SI ProcessName-------  ------    -----      -----     ------     --  -- -----------    207      44    25196      62500       0,08  29452   1 node PS C:\kod\ilk-sunucu> Stop-Process -Id 29452

#İsteği tanımak: req.method ve req.url

Sunucu şu an her isteğe aynı cevabı veriyor. Önce gelen isteklere bir bakalım. Fonksiyonun ilk satırına bir console.log ekle ve kaydet:

5const sunucu = http.createServer((req, res) => {6    console.log(req.method, req.url)7    res.end("Merhaba, ben senin ilk sunucunum")8})

Tarayıcıdan localhost:3000'i aç, sonra ikinci terminalden iki istek daha at:

PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe "http://localhost:3000/sampiyonlar?rol=buyucu"Merhaba, ben senin ilk sunucunumPS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe -X DELETE http://localhost:3000/sampiyonlar/1Merhaba, ben senin ilk sunucunum

Sunucunun terminalinde her istek için bir satır belirir:

Change detected in 'C:\\kod\\ilk-sunucu\\sunucu.js'Restarting 'sunucu.js'Sunucu çalışıyor: http://localhost:3000GET /GET /favicon.icoGET /sampiyonlar?rol=buyucuDELETE /sampiyonlar/1

• req.method isteğin yöntemi: GET, POST, DELETE... Tarayıcının adres çubuğu her zaman GET gönderir. curl.exe'de yöntemi -X ile seçersin.
• req.url adresin makine ve porttan sonraki kısmı. ? ile başlayan sorgu kısmı da onun içinde: /sampiyonlar?rol=buyucu.
• /favicon.ico isteğini sen göndermedin. Tarayıcı, sekmede göstereceği küçük simgeyi (favicon) kendiliğinden ister. Bir kez girdin, iki istek geldi.

Asıl sorun ortada: DELETE /sampiyonlar/1 bile "Merhaba" aldı. Her adrese ayrı bir cevap vermek için isteğe bakıp karar vermek gerekiyor.

#Yönlendirme: her adrese kendi cevabı

Karar vermeyi Ders 2'den beri biliyorsun: if/else. Sunucuda buna yönlendirme (routing) denir: isteğin yöntemine ve yoluna bakıp hangi kodun çalışacağını seçmek. Fonksiyonu şöyle değiştir:

5const sunucu = http.createServer((req, res) => {6    console.log(req.method, req.url)7 8    if (req.method === "GET" && req.url === "/") {9        res.end("Ana sayfa. Liste: /sampiyonlar")10    } else if (req.method === "GET" && req.url === "/sampiyonlar") {11        res.end("Ahri, Garen, Jinx")12    } else {13        res.writeHead(404)14        res.end("Sayfa yok")15    }16})

PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe http://localhost:3000/Ana sayfa. Liste: /sampiyonlarPS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe http://localhost:3000/sampiyonlarAhri, Garen, JinxPS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe -i http://localhost:3000/esyalarHTTP/1.1 404 Not FoundDate: Sun, 11 Oct 2026 13:14:52 GMTConnection: keep-aliveKeep-Alive: timeout=5Transfer-Encoding: chunked Sayfa yok

res.writeHead(404) yanıtın başını yazar: "durum kodu 404". Başlık her zaman gövdeden önce gider; bu yüzden writeHead önce, res.end sonra gelir. Transfer-Encoding: chunked "gövde parçalar hâlinde gönderiliyor" demek: başı writeHead ile önceden yazdığımız için Node gövdenin uzunluğunu başa koyamadı ve gövdeyi bu biçimde gönderdi. Sorun değil.

Şu üç isteği de dene; üçü de 404 alır:

• curl.exe -i -X POST http://localhost:3000/sampiyonlar: yol doğru, yöntem farklı.
• curl.exe -i http://localhost:3000/sampiyonlar/: sondaki / yüzünden başka bir adres.
• curl.exe -i "http://localhost:3000/sampiyonlar?rol=buyucu": req.url sorgu kısmını da içeriyor, === tutmuyor.

Bilgisayar için /sampiyonlar, /sampiyonlar/ ve /Sampiyonlar üç ayrı adres. Sorgu kısmını ayırma işini Ders 28'de Express senin yerine yapacak.

8    if (req.method === "GET" && req.url === "/") {9        res.end("Ana sayfa. Liste: /sampiyonlar")10    } else if (req.method === "GET" && req.url === "/sampiyonlar") {11        return "Ahri, Garen, Jinx"12    } else {

PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe --max-time 5 http://localhost:3000/sampiyonlarcurl: (28) Operation timed out after 5014 milliseconds with 0 bytes receivedPS C:\kod\ilk-sunucu> Invoke-RestMethod http://localhost:3000/sampiyonlar -TimeoutSec 5Invoke-RestMethod : The operation has timed out....

#Yanıtın etiketi: Content-Type

Ana sayfanın metnini Türkçe bir cümleyle değiştir ve kaydet:

8    if (req.method === "GET" && req.url === "/") {9        res.end("Sihirdar Vadisi'ne hoş geldin")

curl.exe cümleyi doğru yazar, ama tarayıcıda şunu görürsün:

localhost:3000

Sunucu yalnızca baytları gönderdi; onların hangi kodlamayla okunacağını söylemedi. ş harfi UTF-8'de iki bayttır. Tarayıcı tahmin yürütüp eski bir kodlamayla okuyunca o iki baytı iki ayrı harf sandı: Å ve Ÿ. Çare, yanıtın başına bir etiket koymak:

8    if (req.method === "GET" && req.url === "/") {9        res.writeHead(200, { "Content-Type": "text/plain; charset=utf-8" })10        res.end("Sihirdar Vadisi'ne hoş geldin")

res.writeHead(durum, basliklar) önce durum kodunu, sonra başlıkları bir obje olarak alır. Content-Type: text/plain; charset=utf-8 (Ders 26'daki içerik türü) "bu düz bir metin ve UTF-8 ile yazıldı" demek. Kaydet, tarayıcıyı yenile: hoş artık doğru görünüyor. Sık kullanacağın üç değer:

#JSON yanıt ve durum kodu

Bir API'nin işi insana cümle değil, programa veri göndermektir. Ders 24'te Data Dragon'dan JSON almıştın; şimdi kendi JSON'unu gönder. Her yanıtta aynı iki satırı yazmamak için küçük bir yardımcı fonksiyon kur. Dosyanın tamamı şöyle olsun:

1import http from "node:http"2 3const port = 30004 5const sampiyonlar = [6    { id: 1, isim: "Ahri", rol: "Büyücü" },7    { id: 2, isim: "Garen", rol: "Dövüşçü" },8    { id: 3, isim: "Jinx", rol: "Nişancı" }9]10 11function jsonGonder(res, durum, veri) {12    res.writeHead(durum, { "Content-Type": "application/json; charset=utf-8" })13    res.end(JSON.stringify(veri))14}15 16const sunucu = http.createServer((req, res) => {17    console.log(req.method, req.url)18 19    if (req.method === "GET" && req.url === "/") {20        jsonGonder(res, 200, { mesaj: "Sihirdar Vadisi'ne hoş geldin" })21    } else if (req.method === "GET" && req.url === "/sampiyonlar") {22        jsonGonder(res, 200, sampiyonlar)23    } else {24        jsonGonder(res, 404, { hata: `${req.method} ${req.url} diye bir yol yok` })25    }26})27 28sunucu.listen(port, () => {29    console.log(`Sunucu çalışıyor: http://localhost:${port}`)30})

jsonGonder üç şeyi tek yerde yapıyor: durum kodunu ve Content-Type'ı yazar, veriyi Ders 12'deki JSON.stringify ile metne çevirip gönderir.

PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe -i http://localhost:3000/sampiyonlarHTTP/1.1 200 OKContent-Type: application/json; charset=utf-8Date: Sun, 11 Oct 2026 13:17:18 GMTConnection: keep-aliveKeep-Alive: timeout=5Transfer-Encoding: chunked [{"id":1,"isim":"Ahri","rol":"Büyücü"},{"id":2,"isim":"Garen","rol":"Dövüşçü"},{"id":3,"isim":"Jinx","rol":"Nişancı"}]PS C:\kod\ilk-sunucu> Invoke-RestMethod http://localhost:3000/sampiyonlar id isim  rol-- ----  --- 1 Ahri  Büyücü 2 Garen Dövüşçü 3 Jinx  Nişancı PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe -i http://localhost:3000/yokHTTP/1.1 404 Not FoundContent-Type: application/json; charset=utf-8Date: Sun, 11 Oct 2026 13:17:18 GMTConnection: keep-aliveKeep-Alive: timeout=5Transfer-Encoding: chunked {"hata":"GET /yok diye bir yol yok"}

Invoke-RestMethod gelen JSON'u kendisi PowerShell nesnelerine çevirip tablo yaptı. curl.exe ise gövdeyi olduğu gibi yazar. 404'te bile JSON döndürdük: bir program "neden olmadı?" sorusunun cevabını da okuyabilmeli.

Tarayıcıda localhost:3000/sampiyonlar adresini aç. Chrome, Content-Type'tan bunun JSON olduğunu anladı ve üstüne bir kutu koydu:

localhost:3000/sampiyonlar

Okunaklı hale getir kutusunu işaretlersen JSON girintili gösterilir:

localhost:3000/sampiyonlar

Tarayıcının geliştirici araçlarını (F12) açıp Console sekmesine bakarsan kırmızı bir satır görebilirsin: Failed to load resource: the server responded with a status of 404 (Not Found). Bu, sekme simgesi için gelen /favicon.ico isteğinin 404 almasıdır; sunucun doğru davrandı.

Sık hataTürkçe harfler bozuk: Büyücü, hoÅŸ

Ne zaman çıkar? JSON'u Content-Type başlığı olmadan gönderince ya da başlığa charset=utf-8 yazmayınca.

21    } else if (req.method === "GET" && req.url === "/sampiyonlar") {22        res.end(JSON.stringify(sampiyonlar))

localhost:3000/sampiyonlar

Invoke-RestMethod de aynı yanıtta Büyücü yerine Büyücü yazar. Denediğimizde iki istemci farklı davrandı:

Başlık	Tarayıcı	Invoke-RestMethod (PowerShell 5.1)
hiç yok	bozuk	bozuk
application/json	doğru	bozuk
application/json; charset=utf-8	doğru	doğru

Nasıl düzelir? Yanıtı hep jsonGonder ile gönder; başlık orada, charset=utf-8 ile birlikte yazılı. Başlığı tek bir yere koymanın faydası da bu: unutma şansın kalmaz.

#Yönlendirme tablosu

if/else zinciri her yeni yolla uzar ve okuması zorlaşır. Yolları bir objede toplayabilirsin: anahtar "YÖNTEM yol" biçiminde bir metin, değer o isteği karşılayacak fonksiyon. jsonGonder'in altını şöyle değiştir:

16function anaSayfa(req, res) {17    jsonGonder(res, 200, { mesaj: "Sihirdar Vadisi'ne hoş geldin" })18}19 20function sampiyonlariListele(req, res) {21    jsonGonder(res, 200, sampiyonlar)22}23 24const yollar = {25    "GET /": anaSayfa,26    "GET /sampiyonlar": sampiyonlariListele27}28 29const sunucu = http.createServer((req, res) => {30    console.log(req.method, req.url)31    const isleyici = yollar[`${req.method} ${req.url}`]32    if (isleyici) {33        isleyici(req, res)34    } else {35        jsonGonder(res, 404, { hata: `${req.method} ${req.url} diye bir yol yok` })36    }37})

Hepsi bildiğin parçalar: anahtarı şablon metinle kuruyorsun ("GET /sampiyonlar"), objeden köşeli parantezle okuyorsun (Ders 4) ve fonksiyonları değer olarak saklıyorsun (Ders 10). Anahtarlarda boşluk ve / olduğu için onları tırnak içinde yazdın; Ders 26'daki "Content-Type" başlığında tire yüzünden yaptığın gibi. Olmayan anahtar undefined verir, if (isleyici) de onu yakalayıp 404'e gönderir. İstekleri yeniden at; cevaplar aynı. Fark şu: yeni bir yol artık bir fonksiyon ve tabloda tek satır.

#POST: gelen gövdeyi okumak

Sunucu şimdiye kadar yalnız veri verdi. Yeni bir şampiyon eklemek için istemci veriyi isteğin gövdesinde gönderir (Ders 26'daki POST). Ama gövde, req.url gibi hazır duran bir alan değildir: ağdan parça parça gelir.

Parçaların neye benzediğini ağ olmadan görebilirsin. Proje klasöründe parca-deneme.js adında bir dosya aç; bir JSON'u ortasından ikiye bölüp iki parça yapalım. İkinci terminalde node parca-deneme.js ile çalıştır (sunucu bu dosyayı izlemediği için yeniden başlamaz):

1const parcalar = [Buffer.from('{"isim": "Ji'), Buffer.from('nx", "rol": "Nişancı"}')]2console.log(parcalar[0])3console.log(parcalar[0].toString())4 5const metin = Buffer.concat(parcalar).toString()6console.log(metin)7console.log(JSON.parse(metin).isim)

<Buffer 7b 22 69 73 69 6d 22 3a 20 22 4a 69>{"isim": "Ji{"isim": "Jinx", "rol": "Nişancı"}Jinx

Ağdan gelen her parça bir Buffer'dır: ham baytlar. console.log onları iki haneli sayılarla gösterir; 7b süslü parantezin, 22 çift tırnağın baytı. Bu sayılar Ders 20'deki renk kodları gibi onaltılık yazılır, o yüzden içlerinde a–f harfleri de olur; okuyabilmen gerekmiyor.

.toString() baytları metne çevirir, Buffer.concat parçaları uç uca ekler. JSON metnini Ders 12'deki gibi tek tırnakla yazdık, çünkü içinde çift tırnak var.

Peki bütün parçaları beklemeden, yalnız ilk parçayı okumaya kalksaydık? Dosyanın içeriğini şununla değiştir:

1const ilkParca = Buffer.from('{"isim": "Ji')2const veri = JSON.parse(ilkParca.toString())3console.log(veri.isim)

<anonymous_script>:1{"isim": "Ji SyntaxError: Unterminated string in JSON at position 12 (line 1 column 13)    at JSON.parse (<anonymous>)    at file:///C:/kod/ilk-sunucu/parca-deneme.js:2:19    ... Node.js v24.20.0

Unterminated string: "bitmemiş metin". Yarım JSON okunamaz. En üstteki <anonymous_script>:1 senin dosyan değil, JSON.parse'a verdiğin metin; senin dosyandaki yeri at satırı gösteriyor: parca-deneme.js:2.

#Gövdeyi okuyan fonksiyon

sunucu.js'e dön. jsonGonder'in hemen altına şu fonksiyonu ekle:

16async function govdeyiOku(req) {17    const parcalar = []18    for await (const parca of req) {19        parcalar.push(parca)20    }21    return Buffer.concat(parcalar).toString()22}

req bir akış (stream): verisi zamanla, parça parça gelen bir kaynak. for await (const parca of req) Ders 5'teki for...of'a benziyor; farkı, her turda bir sonraki parçanın ağdan gelmesini await ile beklemesi. İstemci gövdenin bittiğini bildirince döngü de biter. İçinde await olduğu için fonksiyon async olmalı (Ders 15); sonucu da await govdeyiOku(req) ile alırsın.

16function govdeyiOku(req) {17    const parcalar = []18    for await (const parca of req) {

Change detected in 'C:\\kod\\ilk-sunucu\\sunucu.js'Restarting 'sunucu.js'file:///C:/kod/ilk-sunucu/sunucu.js:18    for await (const parca of req) {        ^^^^^ SyntaxError: Unexpected reserved word    ... Node.js v24.20.0Failed running 'sunucu.js'. Waiting for file changes before restarting...

#Şampiyon eklemek

Şimdi gövdeyi okuyup listeye ekleyen fonksiyonu yaz, tabloya bir satır ekle ve sunucunun fonksiyonunu async yap:

32async function sampiyonEkle(req, res) {33    const metin = await govdeyiOku(req)34    const veri = JSON.parse(metin)35    const yeni = { id: sampiyonlar.length + 1, isim: veri.isim, rol: veri.rol ?? "Bilinmiyor" }36    sampiyonlar.push(yeni)37    jsonGonder(res, 201, yeni)38}39 40const yollar = {41    "GET /": anaSayfa,42    "GET /sampiyonlar": sampiyonlariListele,43    "POST /sampiyonlar": sampiyonEkle44}45 46const sunucu = http.createServer(async (req, res) => {47    console.log(req.method, req.url)48    const isleyici = yollar[`${req.method} ${req.url}`]49    if (isleyici) {50        await isleyici(req, res)51    } else {52        jsonGonder(res, 404, { hata: `${req.method} ${req.url} diye bir yol yok` })53    }54})

rol gönderilmezse ?? (Ders 12) yerine "Bilinmiyor" koyar. Yeni kayıt için 201 Created dönüyoruz. await isleyici(req, res), işleyici sampiyonEkle gibi bir async fonksiyonsa onun bitmesini bekler; anaSayfa gibi sıradan bir fonksiyonda da sorun çıkarmaz. İçinde await olduğu için sunucunun fonksiyonuna da async yazdık.

Dene; Invoke-RestMethod bir PowerShell komutu olduğu için tek tırnak içindeki JSON olduğu gibi gider:

PS C:\kod\ilk-sunucu> Invoke-RestMethod -Method Post -Uri http://localhost:3000/sampiyonlar -ContentType "application/json; charset=utf-8" -Body '{"isim": "Lux", "rol": "Büyücü"}' id isim rol-- ---- --- 4 Lux  Büyücü 

-ContentType'taki charset=utf-8'i atlama. Denediğimizde, onsuz gönderilen Büyücü sunucuya B�y�c� olarak ulaştı: PowerShell 5.1 gövdeyi başka bir kodlamayla yolladı.

Parçaları kendi gözünle görmek istersen döngüye geçici bir satır ekle, sonra bir küçük, bir de 200.000 harflik büyük gövde gönder. PowerShell'de 'A' * 200000, 200.000 tane A'dan oluşan bir metin üretir:

18    for await (const parca of req) {19        console.log("Parça geldi:", parca.length, "bayt")20        parcalar.push(parca)21    }

PS C:\kod\ilk-sunucu> Invoke-RestMethod -Method Post -Uri http://localhost:3000/sampiyonlar -ContentType "application/json; charset=utf-8" -Body '{"isim": "Lux", "rol": "Büyücü"}' id isim rol-- ---- --- 4 Lux  Büyücü PS C:\kod\ilk-sunucu> (Invoke-RestMethod -Method Post -Uri http://localhost:3000/sampiyonlar -ContentType "application/json; charset=utf-8" -Body ('{"isim": "' + ('A' * 200000) + '"}')).id5

Dosyayı kaydettiğin için sunucu yeniden başladı ve liste sıfırlandı; Lux yine 4 numara aldı. Büyük gövdeli şampiyonun bütün bilgisini yazdırmak terminali 200.000 harfle doldururdu, bu yüzden komutun sonundaki .id ile yalnız numarasını aldık.

POST /sampiyonlarParça geldi: 35 baytPOST /sampiyonlarParça geldi: 65536 baytParça geldi: 65536 baytParça geldi: 65536 baytParça geldi: 3404 bayt

Lux'un küçük gövdesi tek parçada geldi; büyük gövde dört parçaya bölündü. Parça boyutları sende farklı olabilir. Denemeden sonra o console.log satırını sil.

PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe -i --json "Lux" http://localhost:3000/sampiyonlarcurl: (56) Recv failure: Connection was reset

POST /sampiyonlar<anonymous_script>:1Lux^ SyntaxError: Unexpected token 'L', "Lux" is not valid JSON    at JSON.parse (<anonymous>)    at sampiyonEkle (file:///C:/kod/ilk-sunucu/sunucu.js:34:23)    at process.processTicksAndRejections (node:internal/process/task_queues:104:5)    at async Server.<anonymous> (file:///C:/kod/ilk-sunucu/sunucu.js:50:9) Node.js v24.20.0Failed running 'sunucu.js'. Waiting for file changes before restarting...

#Bozuk isteğe 400 demek

sampiyonEkle'yi şöyle değiştir:

32async function sampiyonEkle(req, res) {33    const metin = await govdeyiOku(req)34    let veri35    try {36        veri = JSON.parse(metin)37    } catch (hata) {38        console.log("Bozuk JSON geldi:", metin)39        jsonGonder(res, 400, { hata: "Gövde geçerli bir JSON değil", ayrinti: hata.message })40        return41    }42    if (!veri?.isim) {43        jsonGonder(res, 400, { hata: "isim alanı gerekli" })44        return45    }46    const yeni = { id: sampiyonlar.length + 1, isim: veri.isim, rol: veri.rol ?? "Bilinmiyor" }47    sampiyonlar.push(yeni)48    jsonGonder(res, 201, yeni)49}

• let veri try'ın dışında, çünkü bloğun içinde açılan kutu dışarıdan görünmez (Ders 10).
• catch bozuk metni sunucunun terminaline yazar ve istemciye sebebiyle birlikte 400 döner. hata.message, JSON.parse'ın kendi açıklaması.
• !veri?.isim hem isim gelmediğinde hem gövde null olduğunda 400 verir; ?. (Ders 12) olmasaydı null gövde yine sunucuyu çökertirdi. Alanları tek tek doğrulamayı Ders 28'de düzenli hâle getireceksin.

Kaydet ve sınır durumlarını dene:

PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe -i --json "Lux" http://localhost:3000/sampiyonlarHTTP/1.1 400 Bad RequestContent-Type: application/json; charset=utf-8Date: Sun, 11 Oct 2026 13:21:43 GMTConnection: keep-aliveKeep-Alive: timeout=5Transfer-Encoding: chunked {"hata":"Gövde geçerli bir JSON değil","ayrinti":"Unexpected token 'L', \"Lux\" is not valid JSON"}PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe -X POST http://localhost:3000/sampiyonlar{"hata":"Gövde geçerli bir JSON değil","ayrinti":"Unexpected end of JSON input"}PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe --json "{}" http://localhost:3000/sampiyonlar{"hata":"isim alanı gerekli"}PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe --json "null" http://localhost:3000/sampiyonlar{"hata":"isim alanı gerekli"}

Boş gövde (-X POST ile hiçbir şey göndermeden) de 400 aldı: JSON.parse("") "beklenmedik JSON sonu" der. Sunucu dört bozuk isteğin hiçbirinde çökmedi.

Geçerli bir JSON'u curl.exe ile göndermenin en sağlam yolu onu bir dosyaya yazmak. VS Code'da lux.json dosyası aç, içine { "isim": "Lux", "rol": "Büyücü" } yaz ve kaydet:

PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe --json "@lux.json" http://localhost:3000/sampiyonlar{"id":4,"isim":"Lux","rol":"Büyücü"}

@lux.json curl'e "gövdeyi bu dosyadan oku" der. Tırnağı unutma: PowerShell'de sözcük başındaki @ özel bir işarettir. Kaydettiğinden beri başka şampiyon eklediysen id sende daha büyük çıkar.

PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe --json '{"isim": "Teemo"}' http://localhost:3000/sampiyonlar{"hata":"Gövde geçerli bir JSON değil","ayrinti":"Expected property name or '}' in JSON at position 1 (line 1 column 2)"}

POST /sampiyonlarBozuk JSON geldi: {isim: Teemo}

37    } catch (hata) {38        console.log("Bozuk JSON geldi:", metin)39        jsonGonder(res, 400, { hata: "Gövde geçerli bir JSON değil", ayrinti: hata.message })40    }41    if (!veri?.isim) {42        jsonGonder(res, 400, { hata: "isim alanı gerekli" })

POST /sampiyonlarBozuk JSON geldi: Luxnode:_http_server:411    throw new ERR_HTTP_HEADERS_SENT('write');          ^ Error [ERR_HTTP_HEADERS_SENT]: Cannot write headers after they are sent to the client    at ServerResponse.writeHead (node:_http_server:411:11)    at jsonGonder (file:///C:/kod/ilk-sunucu/sunucu.js:12:9)    at sampiyonEkle (file:///C:/kod/ilk-sunucu/sunucu.js:42:9)    at process.processTicksAndRejections (node:internal/process/task_queues:104:5)    at async Server.<anonymous> (file:///C:/kod/ilk-sunucu/sunucu.js:60:9) {  code: 'ERR_HTTP_HEADERS_SENT'} Node.js v24.20.0Failed running 'sunucu.js'. Waiting for file changes before restarting...

Sunucunun son hâli tek parça hâlinde böyle. Kendi dosyanla karşılaştır; klasöründe bunun yanında package.json, lux.json ve parca-deneme.js duruyor:

1import http from "node:http"2 3const port = 30004 5const sampiyonlar = [6    { id: 1, isim: "Ahri", rol: "Büyücü" },7    { id: 2, isim: "Garen", rol: "Dövüşçü" },8    { id: 3, isim: "Jinx", rol: "Nişancı" }9]10 11function jsonGonder(res, durum, veri) {12    res.writeHead(durum, { "Content-Type": "application/json; charset=utf-8" })13    res.end(JSON.stringify(veri))14}15 16async function govdeyiOku(req) {17    const parcalar = []18    for await (const parca of req) {19        parcalar.push(parca)20    }21    return Buffer.concat(parcalar).toString()22}23 24function anaSayfa(req, res) {25    jsonGonder(res, 200, { mesaj: "Sihirdar Vadisi'ne hoş geldin" })26}27 28function sampiyonlariListele(req, res) {29    jsonGonder(res, 200, sampiyonlar)30}31 32async function sampiyonEkle(req, res) {33    const metin = await govdeyiOku(req)34    let veri35    try {36        veri = JSON.parse(metin)37    } catch (hata) {38        console.log("Bozuk JSON geldi:", metin)39        jsonGonder(res, 400, { hata: "Gövde geçerli bir JSON değil", ayrinti: hata.message })40        return41    }42    if (!veri?.isim) {43        jsonGonder(res, 400, { hata: "isim alanı gerekli" })44        return45    }46    const yeni = { id: sampiyonlar.length + 1, isim: veri.isim, rol: veri.rol ?? "Bilinmiyor" }47    sampiyonlar.push(yeni)48    jsonGonder(res, 201, yeni)49}50 51const yollar = {52    "GET /": anaSayfa,53    "GET /sampiyonlar": sampiyonlariListele,54    "POST /sampiyonlar": sampiyonEkle55}56 57const sunucu = http.createServer(async (req, res) => {58    console.log(req.method, req.url)59    const isleyici = yollar[`${req.method} ${req.url}`]60    if (isleyici) {61        await isleyici(req, res)62    } else {63        jsonGonder(res, 404, { hata: `${req.method} ${req.url} diye bir yol yok` })64    }65})66 67sunucu.listen(port, () => {68    console.log(`Sunucu çalışıyor: http://localhost:${port}`)69})

69 satırlık, paketsiz bir JSON API: üç yol, gövde okuma, 201, 400 ve 404.

#Görevler

Görevleri aynı sunucu.js üzerinde yap; sunucu npm run dev ile açık kalsın. Her görevden sonra istekleri curl.exe -i ile atıp durum kodunu ve gövdeyi kendi gözünle denetle. Önce kendin dene, takılırsan ipuçlarını sırayla aç.

Uzun Kılıç, 350 altınBüyü Kitabı, 435 altınÇevik Botlar, 300 altın

PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe http://localhost:3000/esyalar[{"id":1,"isim":"Uzun Kılıç","fiyat":350},{"id":2,"isim":"Büyü Kitabı","fiyat":435},{"id":3,"isim":"Çevik Botlar","fiyat":300}]

11const esyalar = [12    { id: 1, isim: "Uzun Kılıç", fiyat: 350 },13    { id: 2, isim: "Büyü Kitabı", fiyat: 435 },14    { id: 3, isim: "Çevik Botlar", fiyat: 300 }15]

function esyalariListele(req, res) {    jsonGonder(res, 200, esyalar)}

PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe -i http://localhost:3000/esyalarHTTP/1.1 200 OKContent-Type: application/json; charset=utf-8Date: Sun, 11 Oct 2026 13:32:46 GMTConnection: keep-aliveKeep-Alive: timeout=5Transfer-Encoding: chunked [{"id":1,"isim":"Uzun Kılıç","fiyat":350},{"id":2,"isim":"Büyü Kitabı","fiyat":435},{"id":3,"isim":"Çevik Botlar","fiyat":300}]PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe http://localhost:3000/Esyalar{"hata":"GET /Esyalar diye bir yol yok"}

let ziyaret = 0 function sayac(req, res) {    ziyaret = ziyaret + 1    jsonGonder(res, 200, { ziyaret: ziyaret })}

PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe http://localhost:3000/sayac{"ziyaret":1}PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe http://localhost:3000/sayac{"ziyaret":2}PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe http://localhost:3000/sayac{"ziyaret":3}# sunucu.js'i değiştirmeden kaydettikten sonra:PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe http://localhost:3000/sayac{"ziyaret":1}

1import http from "node:http"2 3const port = 30014let altin = 505 6function jsonGonder(res, durum, veri) {7    res.writeHead(durum, { "Content-Type": "application/json; charset=utf-8" })8    res.end(JSON.stringify(veri))9}10 11const sunucu = http.createServer((req, res) => {12    console.log(req.method, req.url)13    if (req.method === "GET" && req.url === "/altin") {14        res.end(JSON.stringify({ altin: altin, not: "Faiz için en az 10 altın gerekir" }))15    } else if (req.method === "GET" && req.url === "/faiz") {16        const faiz = Math.min(Math.floor(altin / 10), 5)17    } else if (req.method === "POST" && req.url === "/harca") {18        if (altin < 10) {19            jsonGonder(res, 400, { hata: "Altın yetmiyor" })20        }21        altin = altin - 1022        jsonGonder(res, 200, { altin: altin })23    } else {24        jsonGonder(res, 404, { hata: "Böyle bir yol yok" })25    }26})27 28sunucu.listen(port, () => {29    console.log(`Altın sunucusu çalışıyor: http://localhost:${port}`)30})

13    if (req.method === "GET" && req.url === "/altin") {14        jsonGonder(res, 200, { altin: altin, not: "Faiz için en az 10 altın gerekir" })15    } else if (req.method === "GET" && req.url === "/faiz") {16        const faiz = Math.min(Math.floor(altin / 10), 5)17        jsonGonder(res, 200, { faiz: faiz })18    } else if (req.method === "POST" && req.url === "/harca") {19        if (altin < 10) {20            jsonGonder(res, 400, { hata: "Altın yetmiyor" })21            return22        }23        altin = altin - 1024        jsonGonder(res, 200, { altin: altin })25    } else {

PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe http://localhost:3001/faiz{"faiz":5}PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe -X POST http://localhost:3001/harca{"altin":40}# aynı harcamayı üç kez daha yap: 30, 20, 10PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe -X POST http://localhost:3001/harca{"altin":0}PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe http://localhost:3001/faiz{"faiz":0}PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe -X POST http://localhost:3001/harca{"hata":"Altın yetmiyor"}

PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe http://localhost:3000/esyalar/2{"id":2,"isim":"Büyü Kitabı","fiyat":435}PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe http://localhost:3000/esyalar/4{"hata":"4 numaralı eşya yok"}PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe http://localhost:3000/esyalar/abc{"hata":"id bir sayı olmalı"}

function esyaGetir(req, res) {    const idMetni = req.url.slice("/esyalar/".length)    const id = Number(idMetni)    if (idMetni === "" || Number.isNaN(id)) {        jsonGonder(res, 400, { hata: "id bir sayı olmalı" })        return    }    const esya = esyalar.find((e) => e.id === id)    if (!esya) {        jsonGonder(res, 404, { hata: `${id} numaralı eşya yok` })        return    }    jsonGonder(res, 200, esya)}

    if (req.method === "GET" && req.url.startsWith("/esyalar/")) {        esyaGetir(req, res)        return    }

PS C:\kod\ilk-sunucu> curl.exe -i --json "@esya.json" http://localhost:3000/esyalar

async function esyaEkle(req, res) {    const metin = await govdeyiOku(req)    let veri    try {        veri = JSON.parse(metin)    } catch (hata) {        jsonGonder(res, 400, { hata: "Gövde geçerli bir JSON değil" })        return    }    if (!veri?.isim) {        jsonGonder(res, 400, { hata: "isim alanı gerekli" })        return    }    if (typeof veri.fiyat !== "number" || veri.fiyat < 0) {        jsonGonder(res, 400, { hata: "fiyat 0 ya da daha büyük bir sayı olmalı" })        return    }    const yeni = { id: esyalar.length + 1, isim: veri.isim, fiyat: veri.fiyat }    esyalar.push(yeni)    jsonGonder(res, 201, yeni)}

#Kendini sına

const sunucu = http.createServer((req, res) => {    if (req.url === "/") {        res.writeHead(200, { "Content-Type": "text/plain; charset=utf-8" })        res.end("Ana sayfa")    } else if (req.url === "/kayit") {        res.writeHead(201)    }})

Error: listen EADDRINUSE: address already in use :::5500

$ curl.exe -i --json "{}" http://localhost:3000/sampiyonlarHTTP/1.1 400 Bad Request...{"hata":"isim alanı gerekli"}

#Kayıt noktası

Sunucunu Git'e kaydet. ilk-sunucu yeni bir proje klasörü olduğu için önce git init gerekiyor. Sunucuyu durdurmana gerek yok; komutları ikinci terminalde yaz:

Bir sonraki derste aynı API'yi Express ile yazacaksın: elle kurduğun yönlendirme tablosu, gövde okuma ve 404 işleri birkaç satıra inecek, /sampiyonlar/2 gibi adreslerden id okumak da tek satır olacak.