Veritabanı nedir? PostgreSQL'e giriş

Blok 4'te API'lerinin verisini bir JSON dosyasında tuttun ve Ders 29'da bu dosyanın zayıf yerlerini kendi gözünle gördün. Bu derste o sorunlara adlarını koyacak, sonra verini gerçek bir veritabanına taşımaya başlayacaksın: bulutta ücretsiz bir PostgreSQL veritabanı açacak, ilk tablonu kuracak ve içine satırlar ekleyeceksin. Bunun için yeni bir dil öğreniyorsun: SQL. Kuralları JavaScript'inkinden azdır ve yazdığın her komutun sonucunu hemen bir tablo olarak görürsün.

#Dosya neden yetmiyor?

Ders 32'deki takım API'si verisini bir JSON dosyasında tutuyordu: bir değişiklik geldiğinde dosya okunur, değiştirilir ve geri yazılır. Sen tek başına denerken bu sorunsuz çalışır. Ama API internette; aynı anda onlarca istek gelebilir.

Node bir isteğin dosya okumasını beklerken (await) boş durmaz, öteki isteğe geçer (Ders 15'teki olay döngüsü). Ders 29'da kalabalik.js ile on isteği aynı anda gönderdiğinde ne olduğunu gördün: "eklendi" cevabı alan şampiyonların çoğu listede yoktu.

Sorunu en küçük hâline indirelim: sunucu yok, istek yok; yalnız aynı dosyaya aynı anda yazan iki fonksiyon var.

Takımın ortak bir kasası olsun. İki oyuncu aynı anda kasaya altın ekliyor: biri 100, öteki 50. Kasada başta 0 altın var, sonuç 150 olmalı. C:\kod\veritabani adında yeni bir klasör aç, VS Code'da bu klasörü aç ve kayip.mjs adında bir dosyaya şunu yaz:

1import { readFile, writeFile } from "node:fs/promises"2 3async function altinEkle(miktar) {4    const kasa = JSON.parse(await readFile("kasa.json", "utf8"))5    kasa.altin = kasa.altin + miktar6    await writeFile("kasa.json", JSON.stringify(kasa))7}8 9await writeFile("kasa.json", JSON.stringify({ altin: 0 }))10await Promise.all([altinEkle(100), altinEkle(50)])11const son = JSON.parse(await readFile("kasa.json", "utf8"))12console.log("Kasadaki altın:", son.altin)

PS C:\kod\veritabani> node kayip.mjsKasadaki altın: 100PS C:\kod\veritabani> node kayip.mjsKasadaki altın: 50PS C:\kod\veritabani> node kayip.mjsKasadaki altın: 50

Birkaç kez daha çalıştırırsan program bazen sonucu yazamadan çöker:

PS C:\kod\veritabani> node kayip.mjs<anonymous_script>:1  SyntaxError: Unexpected end of JSON input    at JSON.parse (<anonymous>)    at altinEkle (file:///C:/kod/veritabani/kayip.mjs:4:23)    at async Promise.all (index 0)    at async file:///C:/kod/veritabani/kayip.mjs:10:1 Node.js v24.20.0

Programı sen de beş on kez çalıştır; sonuç her seferinde değişebilir, çünkü hangi işin önce biteceğine işletim sistemi karar verir. Bu dersi hazırlarken programı 200 kez çalıştırdık: doğru sonuç (150) yalnız 2 kez çıktı. 172 kez altının bir kısmı kayboldu (50 ya da 100), 26 kez de program çöktü. Sende sayılar farklı çıkar; bilgisayarın o an ne kadar meşgul olduğuna bile bağlıdır.

Her sonuç ayrı bir sorunu gösteriyor:

• 50 ya da 100: İki çağrı da dosyayı neredeyse aynı anda okudu ve ikisi de altin: 0 gördü. Biri 0 + 100 yazdı, öteki 0 + 50 yazıp onun üstüne bindi. Hata mesajı yok; veri sessizce yanlış.
• SyntaxError: writeFile önce dosyayı boşaltır, sonra yazar (Ders 29'da gördün). altinEkle'nin içindeki okuma (mesajdaki kayip.mjs:4) dosyayı tam o boş anda yakaladı; boş metin geçerli bir JSON değildir: Unexpected end of JSON input, yani "JSON beklenmedik yerde bitti". İki yazma iç içe geçerse dosyada iki kaydın karışımı da kalabilir ({"altin":50}} gibi); o zaman mesaj Unexpected non-whitespace character after JSON olur ve bozuk dosyayı okuyan her istek aynı hatayla çöker.
• 150: Ara sıra doğru sonuç da çıkar. Asıl tehlike şu: istekleri tek tek denediğin sürece kod hep doğru çalışır; sorun ancak canlıda, istekler aynı anda gelince ortaya çıkar.

Ders 29'da bu iki sorunun çaresini yazmıştın: yazmaları degistir ile sıraya koymak ve geçici dosyaya yazıp rename ile değiştirmek (atomik işlem). Bu çareler işe yarar, ama yalnız tek bir programın içinde.

Kalabalık sitelerde aynı API'nin birden çok kopyası çalışır (Ders 32'de sunucusuz barındırıcıların trafiğe göre kopya açtığını gördün) ve her kopyanın kendi sırası olur. Kopyalar aynı dosyayı paylaşıyorsa yine aynı anda yazarlar; paylaşmıyorsa her biri verinin ayrı bir hâlini görür, bu daha da kötü. Veritabanı ise sırayı, ona bağlanan bütün programlar için tek bir yerde kendisi tutar.

Aynı anda yazma, dosyanın tek zayıflığı değil:

Arama hızını da ölçtük. Bir milyon maçlık bir JSON dosyası (her maçta oyuncu, şampiyon, sonuç, skor ve tarih) 142 MB tuttu. İçinden tek bir maçı bulmak, dosyayı okuyup JSON.parse ile çözmek dahil, her seferinde yaklaşık 650 milisaniye sürdü. Aynı bir milyon maçı aynı bilgisayardaki bir PostgreSQL tablosuna koyup aynı maçı numarasıyla aradığımızda cevap bir milisaniyeden kısa sürede geldi: yüzlerce kat hızlı.

Postgres bunu indeks ile yapar: kitabın sonundaki dizin gibi, bir değerin hangi satırda olduğunu tutan yardımcı bir yapı. Bu derste kuracağın birincil anahtarın indeksi kendiliğinden oluşur; başka indeksleri ve tablolar arası bağları Ders 36'da kuracaksın.

Bir sorun daha var; ısınmada hatırladın: barındırıcıda dosyaya yazdığın veri kalıcı değil. Ders 32'de API'ni koyduğun Render'ın ücretsiz servisinde disk geçicidir; servis uyuyup uyanınca ya da yeni sürüm yüklenince veri.json ilk hâline döner. Veritabanı ise kendi sunucusunda, kalıcı diskte durur; API'n kaç kez yeniden başlarsa başlasın veri yerinde kalır.

#Veritabanı: veriyi yöneten program

Veritabanı (database), düzenli tutulan veri deposudur. Ama asıl işi, bu depoyu yöneten program yapar: veritabanı sunucusu. Ona "şu satırı ekle" ya da "Ahri'nin maçlarını getir" dersin; o da veriyi diske güvenle yazar, aynı anda gelen istekleri düzene koyar, kurallara uymayanı geri çevirir ve aradığını hızla bulur.

Ders 27'de bir portu dinleyip istek bekleyen kendi sunucunu yazmıştın. PostgreSQL de böyle bir sunucudur; varsayılan portu 5432'dir. Ders 37'de Node.js'ten ona bağlanacak, Ders 38'de takım API'ni ona taşıyacaksın. Bu derste ona tarayıcıdan, Neon'un SQL Editor'ü üzerinden bağlanıyorsun.

#Tablo, satır, sütun

Veritabanlarının birkaç türü var; bu kursta en yaygınını, ilişkisel veritabanını (relational database) kullanacaksın. MongoDB gibi belge veritabanlarının adını da duyacaksın; onlar veriyi JSON'a benzer belgeler olarak saklar. İlişkisel veritabanında ise veri tablolarda durur. Her tablonun bir adı ve baştan belli sütunları vardır; her satır bir kayıttır.

"İlişkisel" adı aslında tablolardan gelir: matematikte böyle tablolara "ilişki" (relation) denir. Postgres de tabloya relation der; hata mesajlarında bu sözcüğü sık göreceksin. Yine de modelin en güçlü yanı, adının çağrıştırdığı şey: tabloların birbirine bağlanabilmesi. Bir maç satırı, oynayan oyuncuyu ve şampiyonu kimlik numaralarıyla gösterir. Bunu Ders 36'da kuracaksın.

#Excel sayfasına benzer, ama kuralları var

Tablo ilk bakışta bir Excel sayfasına benzer: üstte sütun başlıkları, altta satır satır veri. Benzetme işe yarar, ama farklar önemli:

• Tip zorunlu. Excel'de maç sütununa kırk sekiz yazabilirsin. Postgres'te mac_sayisi sütunu integer ise o satır reddedilir.
• Kural koyabilirsin. "Bu sütun boş olamaz", "bu değer iki kez olamaz" gibi kurallara kısıt (constraint) denir. Bu derste en önemlisini, birincil anahtarı kuracaksın; ötekiler Ders 35'te.
• Satır numarası yok. Excel'deki 5. satırın yeri sabittir. Veritabanında satırların sabit bir sırası yoktur; bir satırı "5. satır" diye değil, kimliğiyle bulursun (birazdan göreceksin).
• Formül yok. Hesabı hücreye değil, sorguya yazarsın. "Toplam kaç maç oynadım?" sorusunu Ders 34'te soracaksın.
• Çok kullanıcı, çok veri. Excel dosyasını genelde önünde oturan bir kişi kullanır. Veritabanı ise aynı anda yüzlerce programın okuyup yazması ve milyonlarca satır için yapıldı.

#PostgreSQL ve SQL

Veritabanıyla SQL ile konuşursun (Structured Query Language, yapılandırılmış sorgu dili). SQL 1970'lerde IBM'de doğdu; bugün neredeyse bütün ilişkisel veritabanları onu anlar. Okunuşu iki türlü: harf harf "es-kü-el" ya da eski adı SEQUEL'den kalma "sikuıl". İkisi de doğru.

SQL'in JavaScript'ten büyük bir farkı var: nasıl yapılacağını değil, ne istediğini yazarsın. Ders 5'te bir dizide arama yaparken adımları sen kurmuştun: baştan başla, her elemana tek tek bak, aradığını bulunca dur. SQL'de bu adımları yazmazsın. "Kazanma oranı 50'nin üstündeki şampiyonları getir" dersin; nereden ve hangi sırayla bakılacağına veritabanı karar verir ve en hızlı yolu kendisi seçer.

PostgreSQL bu kursta kullanacağın veritabanı sunucusu. 1986'da California Üniversitesi Berkeley'de başlayan POSTGRES projesinden doğdu ve yaklaşık 40 yıldır geliştiriliyor. Okunuşu "post-gres-kü-el"; neredeyse herkes kısaca Postgres der. Neden Postgres?

• Ücretsiz ve açık kaynak. Lisansı onu istediğin işte kullanmana izin verir.
• En yaygını. 2025 Stack Overflow geliştirici anketinde katılımcıların %55,6'sı Postgres kullandığını söyledi; veritabanları arasında birinci. Profesyonel geliştiricilerde oran %58,2.
• Sıkı ve güçlü. Tipleri ve kuralları ciddiye alır; gerektiğinde JSON verisini de saklayıp sorgulayabilir.
• Her yerde. Neon ve Supabase gibi bulut servisleri doğrudan Postgres sunar; birinden ötekine geçmek kolaydır.

Bu kursta SQL'i şu kurallarla yazıyoruz:

• SQL'in kendi sözcüklerini (SELECT, CREATE TABLE, INSERT INTO, VALUES…) büyük, senin verdiğin adları (tablo, sütun) ve veri tiplerini küçük harfle. Postgres için fark etmez, select da çalışır; büyük harf yalnız okumayı kolaylaştırır.
• Her komut noktalı virgülle (;) biter. JavaScript'te noktalı virgül koymuyoruz, ama SQL'de editörde birden çok komut olduğunda Postgres nerede bittiklerini buradan anlar.
• Metin tek tırnakla yazılır: 'Ahri'. JavaScript alışkanlığından en çok ayrılacağın yer burası.
• -- ile başlayan kısım yorumdur, JavaScript'teki // gibi.

#Neon'da ücretsiz bir Postgres aç

Postgres'i kendi bilgisayarına da kurabilirsin, ama bu derste kurulum yok: bulutta hazır çalışan bir Postgres kullanacaksın. Neon, Postgres'i bulutta çalıştıran bir servis. Ücretsiz planı bir deneme sürümü değil, kalıcıdır ve kredi kartı istemez.

Ücretsiz planın sınırları (Ekim 2026'daki resmî belgeye göre): 100 proje; her projede 1 GB depolama; her proje için ayda 100 CU-saat işlem süresi. CU-saat, veritabanının çalıştığı süreyi ölçer; 100 CU-saat, en küçük boyda bir veritabanını ayda 400 saat çalıştırmaya yeter. Veritabanı 5 dakika istek almazsa uyur ve süre harcamaz; sıradaki sorguda birkaç yüz milisaniyede uyanır. Ay içinde süre biterse veritabanı yeni aya kadar durur, ama verin silinmez.

1. Dal ve veritabanı: sorgunun hangi veritabanında çalışacağı. Bu derste hep production ve neondb.
2. Editör: SQL'i buraya yazarsın.
3. Run: editördeki komutları çalıştırır. Yanındaki Explain ve Analyze'a şimdilik dokunma.
4. Sonuç bölümü: editörde birden çok komut varsa her birinin sonucu, çalışma sırasıyla numaralanmış ayrı bir sekmede çıkar. Soldaki History daha önce çalıştırdığın komutları saklar.

Başka yollar. Postgres'i bilgisayarına kurmak istersen Windows için postgresql.org'daki EDB yükleyicisi sunucuyu ve pgAdmin adlı görsel yönetim aracını birlikte kurar. Docker kullanıyorsan resmî postgres imajıyla tek komutla bir sunucu açılır. Bulutta Neon'a benzer başka servisler de var (Supabase gibi). Hangisini seçersen seç SQL aynıdır; bu kurstaki komutlar hepsinde çalışır. Neon'u seçmemizin sebebi kurulum istememesi ve API'ni yayına aldığında internetten hazır ulaşılabilir olması.

#İlk sorgu

Editöre şunu yaz ve Run'a bas:

SELECT 'Merhaba Sihirdar Vadisi' AS mesaj, 2 + 3 AS toplam;

Sonuç bölümünde iki sütunlu, tek satırlı bir tablo görürsün. Postgres sorguların cevabını tablo olarak verir; bu derste sonuçları hep böyle tablolarla göstereceğiz.

• SELECT "şunu göster" demek. Burada hiçbir tabloya bakmıyoruz, yalnız bir metni ve bir hesabı gösteriyoruz. Asıl işini, tablodan veri seçmeyi, Ders 34'te öğreneceksin.
• 'Merhaba Sihirdar Vadisi' bir metin; tek tırnak içinde.
• AS mesaj sonuç sütununa ad verir. Yazmazsan Postgres sütunun adını ?column? koyar.
• ; komutu bitirir.

SELECT "Ahri" AS sampiyon;

ERROR:  column "Ahri" does not exist

SELECT 'Ahri' AS sampiyonSELECT 'Lux' AS sampiyon;

ERROR:  syntax error at or near "SELECT"

#Veri tipleri

Excel'den en büyük fark buydu: her sütunun bir veri tipi var ve Postgres o tipe uymayan değeri sütuna sokmaz. Sık kullanacakların:

Birkaç not:

• integer mi bigint mi? Maç sayısı, altın, seviye gibi değerlere integer yeter. 2,1 milyarı geçebilecek sayılar (bütün oyuncuların bütün maçlarının numarası gibi) için bigint seçilir.
• text mi varchar mı? Postgres'te ikisi aynı hızda çalışır. Gerçek bir uzunluk sınırın yoksa text yaz. Riot ID'deki oyun adı gibi, sınırı kesin bilinen bir değer için varchar(16) kullanabilirsin; daha uzun metin hata verir.
• timestamptz bir anı saklar. Yazarken saat dilimini ekle: Türkiye için +03. Postgres anı saat dilimiyle birlikte anlar, gösterirken bağlantının saat dilimine çevirir. Neon'da bu saat dilimi UTC'dir; bu yüzden 21:40:00+03 diye yazdığın an 18:40:00+00 diye görünür. İkisi aynı an. Saat dilimsiz bir timestamp tipi de var; kullanma, hangi saate göre olduğu belirsiz kalır.
• jsonb esnek veri tutar. Ama her şeyi jsonb sütununa koyarsan JSON dosyasına geri dönmüş olursun; önce sütunları düşün.

numeric kesin hesaplar. Ders 9'da JavaScript'in 0.1 + 0.2 için 0.30000000000000004 verdiğini görmüştün. Postgres'te ondalıklı sayılar varsayılan olarak numeric'tir:

SELECT 0.1 + 0.2 AS toplam;

Para, oran, puan gibi yuvarlama hatası istemediğin her şey için numeric kullan. numeric(5, 2) en çok 999.99 tutar; virgülden sonraki fazla basamak yuvarlanır, sığmayan sayı hata verir. İkisini de görevlerde deneyeceksin.

#İlk tablo: CREATE TABLE

Şimdi kendi tablonu kur. Oynadığın şampiyonları ve her biriyle ilgili istatistiklerini tutan bir şampiyon havuzu yapacağız. Bu ilk sürüm bir taslak: eksiğini birazdan kendin bulacaksın.

CREATE TABLE sampiyon_havuzu (    sampiyon text,    rol text,    mac_sayisi integer,    kazanma_orani numeric(5, 2),    favori boolean,    son_mac timestamptz);

Komutu birkaç satıra böldük, ama Postgres için satır sonları ve girinti önemsizdir; aynı komutu tek satıra da yazabilirdin. Böyle yazmak, her sütunu ayrı satırda görmeyi sağlar.

Run'a bas. Bu komut tablo kurar, satır döndürmez; sonuç bölümünde komutun başarıyla çalıştığını görürsün. Tablon hazır, ama içi boş.

Adlara dikkat et: sampiyon_havuzu, mac_sayisi, son_mac. JavaScript'teki camelCase yerine sözcükler alt çizgiyle bağlanıyor ve hepsi küçük harf.

Sebebi şu: Postgres tırnaksız yazılan adları küçük harfe çevirir. macSayisi adında bir sütun açarsan Postgres onu macsayisi diye kaydeder; büyük harfi korumak için o adı her yerde çift tırnakla yazman gerekir. SQL'de bu yüzden adlar küçük harf ve alt çizgiyle yazılır. Türkçe harf kullanmama kuralı JavaScript'teki gibi burada da geçerli.

CREATE TABLE sampiyon_havuzu (    sampiyon text,    rol text,);

ERROR:  syntax error at or near ")"

CREATE TABLE sampiyon_havuzu (    sampiyon text,    rol text);

ERROR:  relation "sampiyon_havuzu" already exists

#INSERT: satır eklemek

Tabloya satır eklemek için INSERT INTO kullanırsın. Editörü temizle ve Ahri'yi ekle:

INSERT INTO sampiyon_havuzu    (sampiyon, rol, mac_sayisi, kazanma_orani, favori, son_mac)VALUES ('Ahri', 'Orta', 48, 54.17, true, '2026-10-09 21:40:00+03');

Komut iki parçadan oluşuyor. INSERT INTO'dan sonra tablonun adı ve parantez içinde değer vereceğin sütunlar gelir (satır uzamasın diye sütun listesini alt satıra aldık); VALUES'tan sonra da aynı sırayla değerler. İlk değer ilk sütuna, ikinci değer ikinci sütuna gider. Metinler ve tarih tek tırnakta; sayılar ve true/false tırnaksız. Run'a basınca Postgres eklediği satır sayısını (1) bildirir.

Tabloya bakmak için şimdilik tek bir kalıp yeter: SELECT * FROM tablo_adi;. * "bütün sütunlar" demek. Editörü temizle ve çalıştır:

SELECT * FROM sampiyon_havuzu;

İlk satırın tabloda. son_mac sütununda 21:40 yerine 18:40 görmen normal: Neon saati UTC olarak gösteriyor, an aynı. Bazı araçlar true yerine t, false yerine f gösterir; anlamı aynı. SELECT'i bütün yetenekleriyle Ders 34'te öğreneceksin.

Tek komutla birden çok satır da ekleyebilirsin; değer gruplarını virgülle ayır:

INSERT INTO sampiyon_havuzu    (sampiyon, rol, mac_sayisi, kazanma_orani, favori, son_mac)VALUES    ('Lux', 'Destek', 31, 51.61, false, '2026-10-08 19:05:00+03'),    ('Jinx', 'Nişancı', 22, 45.45, false, '2026-10-10 22:15:00+03');

SELECT * FROM sampiyon_havuzu;

Çift tırnak hatasını ilk sorguda gördün; INSERT'te de aynısı olur: VALUES ("Ahri", …) yazarsan Postgres yine column "Ahri" does not exist der. Şimdi INSERT'e özgü tuzaklara bakalım.

#Metnin içinde kesme işareti

Sıradaki şampiyon Kai'Sa. Adında kesme işareti var ve SQL'de metni bitiren işaret de tam o:

INSERT INTO sampiyon_havuzu (sampiyon, rol)VALUES ('Kai'Sa', 'Nişancı');

ERROR:  syntax error at or near "Sa"

Postgres 'Kai' metnini okudu ve bitti sandı; ardından gelen Sa'yı anlamlandıramadı. Metnin içindeki tek tırnağı iki tek tırnak yazarak belirtirsin. Ekranda yine tek tırnak görünür:

INSERT INTO sampiyon_havuzu    (sampiyon, rol, mac_sayisi, kazanma_orani, favori, son_mac)VALUES ('Kai''Sa', 'Nişancı', 9, 66.67, false, '2026-10-10 23:30:00+03');

Bu komut hatasız çalışır ve tabloya Kai'Sa adıyla bir satır ekler. Cho'Gath, Kog'Maw ve Bel'Veth için de aynı kural geçerli.

INSERT INTO sampiyon_havuzu    (sampiyon, rol, mac_sayisi, kazanma_orani, favori, son_mac)VALUES ('Lux', 'Destek', 31, 51,61, false, '2026-10-08 19:05:00+03');

ERROR:  INSERT has more expressions than target columns

INSERT INTO sampiyon_havuzu (sampiyon, rol, mac_sayisi)VALUES ('Garen', 'Üst', 'kırk sekiz');

ERROR:  invalid input syntax for type integer: "kırk sekiz"

#Tarih yazmanın tek güvenli yolu

Garen'i ekleyelim. Maçı 9 Ekim akşamı oynadın ve tarihi alıştığın gibi gün.ay.yıl yazdın:

INSERT INTO sampiyon_havuzu    (sampiyon, rol, mac_sayisi, kazanma_orani, favori, son_mac)VALUES ('Garen', 'Üst', 15, 46.67, false, '09.10.2026 21:40+03');

Komut hatasız çalıştı. Sonra tabloya bakmak için altına SELECT yazdın ve Run'a bastın, ama INSERT'i silmeyi unuttun. Editörde şu duruyordu:

INSERT INTO sampiyon_havuzu    (sampiyon, rol, mac_sayisi, kazanma_orani, favori, son_mac)VALUES ('Garen', 'Üst', 15, 46.67, false, '09.10.2026 21:40+03');SELECT * FROM sampiyon_havuzu;

Tabloda iki sorun var. Birincisi: Garen'in maçı 10 Eylül görünüyor. Postgres 09.10.2026'yı varsayılan olarak ay.gün.yıl sırasıyla okudu: 9. ayın 10'u. Hata mesajı yok, veri sessizce yanlış.

İkincisi: Garen iki kez eklenmiş, çünkü Run editördeki INSERT'i de yeniden çalıştırdı.

İkinci sorun daha derin: iki Garen satırı tıpatıp aynı. Birini silmek ya da tarihini düzeltmek istesen (Ders 35'te öğreneceksin) Postgres'e "şu satır" diyemezsin; bütün değerleri aynı. Excel'deki gibi "6. satır" da diyemezsin, çünkü satır numarası yok. Tablonun eksiği buydu.

#Birincil anahtar

Her satırın, onu öteki bütün satırlardan ayıran bir kimliği olmalı. Bu işi yapan sütuna birincil anahtar (primary key) denir. İki kuralı vardır: değeri iki satırda aynı olamaz ve boş olamaz.

#İlk deneme: adı anahtar yapmak

İlk akla gelen şu: bir şampiyon havuzda bir kez olur, öyleyse şampiyonun adı anahtar olsun. Bunu denemek için tabloyu silip yeniden kuracağız. DROP TABLE bir tabloyu içindeki bütün satırlarla birlikte siler:

DROP TABLE sampiyon_havuzu;

Deneme için iki sütun yeter. Ad sütununun yanına PRIMARY KEY yaz:

CREATE TABLE sampiyon_havuzu (    sampiyon text PRIMARY KEY,    rol text);

INSERT INTO sampiyon_havuzu (sampiyon, rol)VALUES ('Ahri', 'Orta'), ('Lux', 'Destek');

Şimdi Ahri'yi bir daha eklemeyi dene:

INSERT INTO sampiyon_havuzu (sampiyon, rol)VALUES ('Ahri', 'Orta');

ERROR:  duplicate key value violates unique constraint "sampiyon_havuzu_pkey"DETAIL:  Key (sampiyon)=(Ahri) already exists.

Bu sefer reddedildi. Mesajı parçalayalım: duplicate key value "tekrarlanan anahtar değeri", violates "çiğniyor", unique constraint "benzersizlik kuralı". sampiyon_havuzu_pkey, Postgres'in birincil anahtar kuralına verdiği ad: tablo adı ve pkey (primary key). DETAIL satırı hangi değerin zaten olduğunu söylüyor.

İkinci kural: anahtar boş olamaz. INSERT'te yazmadığın sütuna NULL konur. NULL SQL'de "değer yok" demektir, JavaScript'teki null gibi:

INSERT INTO sampiyon_havuzu (rol) VALUES ('Orman');

ERROR:  null value in column "sampiyon" of relation "sampiyon_havuzu" violates not-null constraintDETAIL:  Failing row contains (null, Orman).

"sampiyon sütununa boş değer yazmak, boş olamaz kuralını çiğniyor." Failing row başarısız olan satırın kendisi: adı boş, rolü Orman.

İki hata da istediğimiz şeydi: tablo aynı şampiyonu iki kez almıyor ve adsız satırı kabul etmiyor. Peki neden burada durmuyoruz?

#Adlar değişir

Ad değişince ne olduğunu Ders 32'de yaşadın: takım API'sinde şampiyonun adını değiştiren route, adı havuzda ve onu seçen her takımda tek tek değiştirmek zorundaydı. Riot da aynı sorunla karşılaşır; çözümünü kendi verisinde görebilirsin.

Wukong geliştirilirken MonkeyKing diye anılıyordu (oyuncu topluluğunun derlediği bilgi). Oyuna Wukong adıyla çıktı, ama Riot'un sistemlerindeki kimliği MonkeyKing olarak kaldı. Data Dragon'da bugün de böyle görünür:

{    "id": "MonkeyKing",    "key": "62",    "name": "Wukong",    "title": "Maymun Kral"}

Nunu'nun adı 2018'de yeniden tasarlandıktan sonra "Nunu ve Willump" oldu; kimliği hâlâ Nunu. Oyuncular için de aynısı geçerli: Riot ID'ni değiştirebilirsin, ama Riot API'si seni puuid denen, değişmeyen, uzun ve anlamsız bir kimlikle tanır. Riot neden böyle yapıyor? Adı anahtar yapsaydı, ad değişince o ada bağlı her kaydı (maçlar, takımlar, istatistikler) tek tek değiştirmesi gerekirdi.

#Anlamsız bir numara, Postgres versin

Çözüm: her satıra anlamı olmayan bir numara ver ve onu birincil anahtar yap. Numarayı sen seçersen bir gün iki satıra aynı numarayı verirsin ya da sırayı karıştırırsın. Numarayı Postgres versin. Deneme tablosunu sil:

DROP TABLE sampiyon_havuzu;

Ve şampiyon havuzunu son hâliyle kur:

CREATE TABLE sampiyon_havuzu (    id integer GENERATED ALWAYS AS IDENTITY PRIMARY KEY,    sampiyon text,    rol text,    mac_sayisi integer,    kazanma_orani numeric(5, 2),    favori boolean,    son_mac timestamptz);

İlk satır yeni: id adında bir integer sütun. GENERATED ALWAYS AS IDENTITY "bu sütunun değerini her zaman Postgres üretsin: 1, 2, 3…" demek; PRIMARY KEY onu birincil anahtar yapar. INSERT'te id'yi hiç yazmazsın:

INSERT INTO sampiyon_havuzu    (sampiyon, rol, mac_sayisi, kazanma_orani, favori, son_mac)VALUES    ('Ahri', 'Orta', 48, 54.17, true, '2026-10-09 21:40:00+03'),    ('Lux', 'Destek', 31, 51.61, false, '2026-10-08 19:05:00+03'),    ('Jinx', 'Nişancı', 22, 45.45, false, '2026-10-10 22:15:00+03'),    ('Kai''Sa', 'Nişancı', 9, 66.67, false, '2026-10-10 23:30:00+03');

SELECT * FROM sampiyon_havuzu;

Numaraları sen vermedin; Postgres sırayla verdi. Artık her satırın değişmeyen bir kimliği var: Ahri'nin adı bir gün değişse de satırı 1 numarasıyla bulursun. Bu numaralar sıra numarası değildir: bir satırı sildiğinde (Ders 35) onun numarası bir daha kullanılmaz ve araya boşluk girer. Bu normaldir.

ALWAYS sözcüğü "her zaman Postgres üretir" demek. Numarayı elle vermeye kalkarsan itiraz eder:

INSERT INTO sampiyon_havuzu (id, sampiyon, rol)VALUES (5, 'Garen', 'Üst');

ERROR:  cannot insert a non-DEFAULT value into column "id"DETAIL:  Column "id" is an identity column defined as GENERATED ALWAYS.HINT:  Use OVERRIDING SYSTEM VALUE to override.

DETAIL sebebi söylüyor: id her zaman Postgres'in ürettiği bir kimlik sütunu. HINT bu kuralı delmenin yolunu gösteriyor, ama onu kullanma; yalnız başka bir veritabanından kayıt taşırken gerekir. Satırı id olmadan ekle.

Bir şeye dikkat: birincil anahtar artık id, ad değil. Aynı INSERT'i iki kez çalıştırırsan Ahri yine iki kez eklenir; ama bu sefer birinin id'si 1, öbürününki 5 olur ve hangisini kastettiğini söyleyebilirsin. Aynı adın iki kez girmesini de engellemeyi Ders 35'te, UNIQUE kısıtıyla öğreneceksin.

#Şemanı dosyaya kaydet

Tablon Neon'da duruyor. Ama nasıl kurduğunu da bir dosyada saklamalısın: veritabanını baştan kurman gerektiğinde (yeni bir proje, başka bir bilgisayar, Ders 38'deki proje) aynı komutları çalıştırman yeter. Tabloların, sütunların, tiplerin ve kuralların tanımına şema (schema) denir; bu dosyaya da genelde schema.sql adı verilir.

VS Code'da C:\kod\veritabani klasörüne schema.sql adında bir dosya aç ve tablonun son hâlini başlangıç verisiyle birlikte yaz. VS Code .sql uzantılı dosyaları kendiliğinden renklendirir:

1-- Ders 33: ilk tablom2-- Şampiyon havuzum: oynadığım şampiyonlar ve istatistiklerim3 4CREATE TABLE sampiyon_havuzu (5    id integer GENERATED ALWAYS AS IDENTITY PRIMARY KEY,6    sampiyon text,7    rol text,8    mac_sayisi integer,9    kazanma_orani numeric(5, 2),10    favori boolean,11    son_mac timestamptz12);13 14INSERT INTO sampiyon_havuzu15    (sampiyon, rol, mac_sayisi, kazanma_orani, favori, son_mac)16VALUES17    ('Ahri', 'Orta', 48, 54.17, true, '2026-10-09 21:40:00+03'),18    ('Lux', 'Destek', 31, 51.61, false, '2026-10-08 19:05:00+03'),19    ('Jinx', 'Nişancı', 22, 45.45, false, '2026-10-10 22:15:00+03'),20    ('Kai''Sa', 'Nişancı', 9, 66.67, false, '2026-10-10 23:30:00+03');

Bu dosya bir kayıt: boş bir veritabanında her şeyi baştan kurmak içindir. Tablo Neon'da zaten var; dosyayı orada yeniden çalıştırırsan relation "sampiyon_havuzu" already exists alırsın.

#Sık hatalar

Bu derste karşılaşabileceğin öteki hatalar. Bir hata aldığında buraya ya da bütün derslerin hatalarının toplandığı hata rehberine bak.

INSERT INTO sampiyonlar (sampiyon, rol)VALUES ('Garen', 'Üst');

ERROR:  relation "sampiyonlar" does not exist

INSERT INTO sampiyon_havuzu (sampiyon, rol, macSayisi)VALUES ('Garen', 'Üst', 15);

ERROR:  column "macsayisi" of relation "sampiyon_havuzu" does not exist

#Görevler

Görevleri Neon'un SQL Editor'ünde yap; her adımda editörde yalnız o adımın komutu olsun. İstersen yazdığın SQL'i C:\kod\veritabani\gorevler.sql dosyasında da sakla. Önce kendin dene, takılırsan ipuçlarını sırayla aç.

SELECT 05321234567 AS telefon;

CREATE TABLE profil_deneme (oyun_adi varchar(16));

INSERT INTO profil_deneme (oyun_adi)VALUES ('SihirdarAhri1234');

INSERT INTO profil_deneme (oyun_adi)VALUES ('SihirdarAhri12345');

ERROR:  value too long for type character varying(16)

CREATE TABLE esyalar (    id integer GENERATED ALWAYS AS IDENTITY PRIMARY KEY,    ad text,    fiyat integer,    tuketilir boolean);

INSERT INTO esyalar (ad, fiyat, tuketilir)VALUES    ('Doran''ın Kılıcı', 450, false),    ('Can İksiri', 50, true),    ('Görünmez Totem', 0, false);

SELECT * FROM esyalar;

CREATE TABLE tft_birimleri (    id integer GENERATED ALWAYS AS IDENTITY PRIMARY KEY,    ad text    maliyet integer,    yildiz integer);

ERROR:  syntax error at or near "maliyet"

INSERT INTO tft_birimleri (ad, maliyet, yildiz)VALUES ("Jinx", 4, 2), ('Ahri', 'dört', 1);

CREATE TABLE tft_birimleri (    id integer GENERATED ALWAYS AS IDENTITY PRIMARY KEY,    ad text,    maliyet integer,    yildiz integer);

INSERT INTO tft_birimleri (ad, maliyet, yildiz)VALUES ('Jinx', 4, 2), ('Ahri', 4, 1);SELECT * FROM tft_birimleri;

CREATE TABLE tft_istatistik (    id integer GENERATED ALWAYS AS IDENTITY PRIMARY KEY,    oyuncu text,    oynanan_mac integer,    ortalama_sira numeric(3, 2));

INSERT INTO tft_istatistik    (oyuncu, oynanan_mac, ortalama_sira)VALUES ('Deniz', 120, 1);

INSERT INTO tft_istatistik    (oyuncu, oynanan_mac, ortalama_sira)VALUES ('Ece', 85, 8);

INSERT INTO tft_istatistik    (oyuncu, oynanan_mac, ortalama_sira)VALUES ('Mert', 40, 4.355);

INSERT INTO tft_istatistik    (oyuncu, oynanan_mac, ortalama_sira)VALUES ('Arda', 60, 10);

ERROR:  numeric field overflowDETAIL:  A field with precision 3, scale 2 must round to an absolute value less than 10^1.

INSERT INTO tft_istatistik    (oyuncu, oynanan_mac, ortalama_sira)VALUES ('Selin', 3000000000, 4.5);

ERROR:  integer out of range

SELECT * FROM tft_istatistik;

CREATE TABLE tft_maclari (    mac_id text PRIMARY KEY,    sira integer,    kompozisyon text,    oynanma timestamptz);

INSERT INTO tft_maclari (mac_id, sira, kompozisyon, oynanma)VALUES    ('TR1_1484000001', 3, 'Büyücüler', '2026-10-10 20:15:00+03'),    ('TR1_1484000002', 1, 'Nişancılar', '2026-10-11 00:40:00+03');

INSERT INTO tft_maclari (mac_id, sira, kompozisyon, oynanma)VALUES    ('TR1_1484000001', 3, 'Büyücüler', '2026-10-10 20:15:00+03');

ERROR:  duplicate key value violates unique constraint "tft_maclari_pkey"DETAIL:  Key (mac_id)=(TR1_1484000001) already exists.

INSERT INTO tft_maclari (sira, kompozisyon)VALUES (5, 'Savaşçılar');

ERROR:  null value in column "mac_id" of relation "tft_maclari" violates not-null constraintDETAIL:  Failing row contains (null, 5, Savaşçılar, null).

SELECT * FROM tft_maclari;

#Kendini sına

SELECT 7 / 2 AS sonuc;

SELECT 7 / 2 AS sonuc;

SELECT 7.0 / 2 AS sonuc;

INSERT INTO sampiyon_havuzu (sampiyon, rol)VALUES ('Teemo', "Üst");

#Kayıt noktası

C:\kod\veritabani yeni bir proje klasörü, bu yüzden önce git init gerekiyor. VS Code'un terminalinde, bu klasördeyken:

Bir sonraki derste SELECT'i gerçekten öğreneceksin: bir maç geçmişi tablosundan istediğin satırları ve sütunları seçecek, sıralayacak, sayacak ve gruplayacaksın.