Veriyi değiştirmek ve tablo tasarımı

Ders 34'te veriyi yalnız okudun. SELECT tabloya dokunmaz: ne kadar yanlış yazarsan yaz, en kötü ihtimalle yanlış bir liste görürsün. Bu derste kalemi eline alıyorsun: satır eklemek (INSERT), değiştirmek (UPDATE) ve silmek (DELETE). Maç geçmişine bugünkü maçı ekleyecek, yanlış girilmiş bir skoru düzeltecek, yarım kalmış bir kaydı sileceksin. Ders 28'de API'ne ekle, güncelle ve sil uç noktaları yazmıştın; veritabanındaki karşılıkları bu üç komut.

Yazma gücünün bir bedeli var: tek bir unutulmuş sözcük bütün tabloyu silebilir ve Postgres "emin misin?" diye sormaz. Bu yüzden dersin ikinci yarısı güvenlik ağları üzerine: bozuk veriyi kapıda durduran kurallar (kısıtlar), yarım kalan işi geri saran transaction ve her şey ters giderse döneceğin yedek. Arada dolu bir tablonun yapısını ALTER TABLE ile yerinde değiştirmeyi de öğreneceksin.

#Hazırlık: iki tablo

Bu derste iki tabloyla çalışacaksın. Birincisi Ders 34'teki maclar. Neon'da duruyorsa ona dokunma. Silindiyse ya da değiştirdiysen C:\kod\veritabani\maclar.sql dosyasını SQL Editor'e yapıştırıp çalıştır; tablo 20 maçla baştan kurulur. Dosya elinde değilse betik aşağıda:

1-- Maç geçmişi tablosu. Yeniden çalıştırırsan tabloyu sıfırdan kurar.2DROP TABLE IF EXISTS maclar;3 4CREATE TABLE maclar (5    id integer GENERATED ALWAYS AS IDENTITY PRIMARY KEY,6    oyuncu text,7    sampiyon text,8    rol text,9    sonuc text,10    kill integer,11    olum integer,12    asist integer,13    sure_dk integer,14    tarih timestamptz15);16 17INSERT INTO maclar (oyuncu, sampiyon, rol, sonuc, kill, olum, asist, sure_dk, tarih) VALUES18    ('Deniz', 'Ahri',    'orta',   'zafer',   8,  2, 11, 31, '2026-09-28 20:40+03'),19    ('Ece',   'Jinx',    'alt',    'zafer',   12, 3, 8,  32, '2026-09-28 21:30+03'),20    ('Mert',  'Garen',   'üst',    'zafer',   9,  3, 5,  34, '2026-09-29 19:10+03'),21    ('Deniz', 'Ahri',    'orta',   'yenilgi', 3,  6, 4,  27, '2026-09-29 22:05+03'),22    ('Ece',   'Thresh',  'destek', 'zafer',   1,  4, 19, 36, '2026-09-30 18:20+03'),23    ('Mert',  'Lee Sin', 'orman',  'yenilgi', 4,  7, 10, 29, '2026-09-30 21:45+03'),24    ('Deniz', 'Lux',     'destek', 'zafer',   2,  3, 15, 35, '2026-10-01 20:15+03'),25    ('Ece',   'Kai''Sa', 'alt',    'yenilgi', 5,  7, 4,  28, '2026-10-01 22:40+03'),26    ('Deniz', 'Jinx',    NULL,     'zafer',   14, 6, 22, 19, '2026-10-02 19:55+03'),27    ('Mert',  'Darius',  'üst',    'yenilgi', 3,  8, 3,  26, '2026-10-02 22:20+03'),28    ('Ece',   'Jinx',    'alt',    'zafer',   9,  2, 10, 30, '2026-10-03 17:25+03'),29    ('Deniz', 'Yasuo',   'orta',   'yenilgi', 6,  9, 2,  24, '2026-10-03 20:50+03'),30    ('Mert',  'Lee Sin', 'orman',  'zafer',   6,  4, 14, 31, '2026-10-04 16:30+03'),31    ('Ece',   'Lux',     NULL,     'yenilgi', 6,  8, 25, 17, '2026-10-04 19:00+03'),32    ('Deniz', 'Ahri',    'orta',   'zafer',   11, 1, 7,  29, '2026-10-05 21:20+03'),33    ('Ece',   'Ashe',    'alt',    'zafer',   7,  0, 12, 25, '2026-10-06 20:05+03'),34    ('Mert',  'Teemo',   'üst',    'yenilgi', 2,  7, 6,  35, '2026-10-07 22:30+03'),35    ('Deniz', 'Annie',   'orta',   'zafer',   7,  4, 9,  33, '2026-10-08 21:00+03'),36    ('Ece',   'Jinx',    'alt',    'yenilgi', 3,  5, 6,  40, '2026-10-09 23:15+03'),37    ('Mert',  'Garen',   NULL,     'zafer',   10, 9, 18, 21, '2026-10-10 18:45+03');

İkincisi yeni: oyuncu hesapları. Her satırda kullanıcı adı, altın ve hesap seviyesi var. Bu tabloyu bilerek kuralsız kuruyorsun: Ders 33'teki gibi her satırın otomatik artan bir id'si var, öteki sütunlara ne yazarsan girer. Bu serbestliğin bedelini dersin ortasında göreceksin.

CREATE TABLE hesaplar (    id integer GENERATED ALWAYS AS IDENTITY PRIMARY KEY,    ad text,    altin integer,    seviye integer);

Daha önce aynı adla bir tablo açtıysan Ders 33'ten tanıdığın relation "hesaplar" already exists hatasını alırsın. Çoğu zaman sebebi, bu dersi daha önce yarıda bırakmış olmandır. Dersteki numaraları birebir görmek istiyorsan DROP TABLE hesaplar; ile eskisini silip tabloyu yeniden kur; aynısı birazdan kuracağın dukkan için de geçerli. Düzenleyicide eski bir CREATE TABLE kaldıysa New Query ile temizle.

#INSERT: satır eklemek

Ders 33'te INSERT ile ilk satırlarını eklemiştin. Kalıp üç parçalı: hangi tabloya (INSERT INTO maclar), hangi sütunlara ((oyuncu, sampiyon, …)), hangi değerler (VALUES (...)). Değerler sütun listesindeki sırayla eşleşir: birinci değer birinci sütuna, ikincisi ikinciye.

#Veritabanı ne verdi? RETURNING

Deniz bugün bir maç daha oynadı: Lux, orta koridor, zafer, 5/2/13. Maçı maclar tablosuna eklediğinde ona hangi id'nin verileceğini bilmiyorsun; o numarayı sen yazmıyorsun, Postgres seçiyor. Ama çoğu zaman o numaraya hemen ihtiyacın olur.

Ders 28'deki API'n yeni şampiyonun id'sini kendisi sayıyordu (sonId = sonId + 1) ve 201 yanıtıyla kaydın tamamını geri gönderiyordu; istemci yeni numarayı o yanıttan öğreniyordu. Veritabanında numarayı Postgres verir, sen de onu RETURNING ile öğrenirsin:

INSERT INTO maclar (oyuncu, sampiyon, rol, sonuc, kill, olum, asist, sure_dk, tarih)VALUES ('Deniz', 'Lux', 'orta', 'zafer', 5, 2, 13, 30, '2026-10-11 21:10+03')RETURNING id, oyuncu, sampiyon;

Tabloda 20 maç vardı; yeni maç 21 numarayı aldı. RETURNING komutun sonuna eklenir ve "yazdığın satırın şu sütunlarını bana geri göster" der. Sonuç bir SELECT sonucuna benziyor ama hiçbir şey sorgulanmadı: satır yazıldı ve aynı komutta geri okundu. İkinci bir sorguya gerek kalmadı.

#Tek komutla çok satır

Şimdi boş hesaplar tablosunu doldur. Her satır için ayrı INSERT yazmak zorunda değilsin: VALUES'tan sonra satırları virgülle ayırarak sıralarsın, noktalı virgül yalnız en sonda:

INSERT INTO hesaplar (ad, altin, seviye)VALUES    ('Ahri', 300, 1),    ('Lux', 450, 3),    ('Garen', 120, 2),    ('Jinx', 800, 5),    ('Teemo', 50, 1)RETURNING id, ad;

RETURNING bu kez beş satır döndürdü: her yeni hesabın numarası tek komutta elinde. RETURNING * yazarsan bütün sütunlar gelir. Denerken işe yarar; kodunda ise Ders 34'te SELECT * için gördüğün sebeplerle istediğin sütunları tek tek yaz.

#Yazmadığın sütun NULL olur

INSERT INTO hesaplar (ad)VALUES ('Yasuo')RETURNING id, ad, altin, seviye;

Sütun listesine yalnız ad yazdın; Postgres öteki sütunlara NULL koydu. Yasuo'nun altını sıfır değil, bilinmiyor. Kuralsız tablo buna itiraz etmez. Dersin ortasında DEFAULT ve NOT NULL ile bunu kapatacaksın.

Sütun sayısıyla değer sayısı tutmazsa Postgres satırı hiç yazmaz:

INSERT INTO hesaplar (ad, altin, seviye)VALUES ('Annie', 200);

ERROR:  INSERT has more target columns than expressions

target columns hedef sütunlar, expressions verdiğin değerler: "üç sütun söyledin ama iki değer verdin". Ders 33'te tersini görmüştün: INSERT has more expressions than target columns.

#Bir satır bozuksa hiçbiri girmez

Çok satırlı bir INSERT'te satırlardan biri bozuk olursa ne olur? Zed'in altınını yazıyla yaz:

INSERT INTO hesaplar (ad, altin, seviye)VALUES    ('Annie', 200, 1),    ('Zed', 'yüz', 2);

ERROR:  invalid input syntax for type integer: "yüz"

Ders 33'ten tanıdığın mesaj: 'yüz' sayıya çevrilemiyor. Asıl ilginç olan Annie: onun satırında sorun yoktu, ama o da eklenmedi.

SELECT COUNT(*) AS hesap_sayisi FROM hesaplar;

Tek bir komut ya bütünüyle çalışır ya hiç: çok satırlı bir INSERT'te tek satır bile bozuksa hiçbiri yazılmaz. Bu "ya hep ya hiç" fikrine dersin sonunda, transaction'da döneceksin.

INSERT INTO hesaplar (ad, altin, seviye)VALUES    ('Vex', 100, 1)    ('Zed', 200, 2);

ERROR:  syntax error at or near "("

#UPDATE: var olan satırı değiştirmek

Ahri bir etkinlikten ödül aldı ve altını 650 oldu; Garen seviye atlayıp 100 altın ödül kazandı. Satırı silip yeniden eklemek olmaz: id'si değişir ve o numaraya bağlı her şey kopar. Satırı yerinde değiştirirsin. Ders 1'deki envanter yuvasını hatırla: yuva aynı kalır, içindeki değişir. UPDATE'te de satır aynı kalır, hücredeki değer değişir.

UPDATE hesaplarSET altin = 650WHERE ad = 'Ahri'RETURNING id, ad, altin;

#Eski değerden hesaplamak

Yeni değeri çoğu zaman eskisinden hesaplarsın. Ders 1'deki hp = hp - 10 satırını hatırla: sağ taraf önce hesaplanır, sonuç soldaki kutuya konur. SET de aynısını yapar. Birden çok sütunu virgülle ayırıp aynı komutta değiştirebilirsin:

UPDATE hesaplarSET altin = altin + 100, seviye = seviye + 1WHERE ad = 'Garen'RETURNING ad, altin, seviye;

#Birden çok satır

WHERE kaç satır seçerse UPDATE o kadar satırı değiştirir. Seviyesi 1 olan herkese 50 altın hoş geldin hediyesi:

UPDATE hesaplarSET altin = altin + 50WHERE seviye = 1RETURNING ad, altin;

İki şey dikkatini çeksin. Birincisi, Yasuo listede yok: seviyesi NULL, NULL = 1 "bilinmiyor" çıkar ve WHERE yalnız doğru çıkan satırları seçer (ısınmadaki ilk soru). İkincisi, satırlar id sırasıyla gelmedi. RETURNING'in sırası garanti değildir; sıralı bir liste istiyorsan ardından ORDER BY'lı bir SELECT çalıştır.

#Hiçbir satır tutmazsa

UPDATE hesaplarSET altin = 0WHERE ad = 'ahri'RETURNING ad, altin;

Sonuç boş: hiçbir satır değişmedi. Hata da yok. Metin karşılaştırması büyük-küçük harfe duyarlıdır, 'ahri' ile 'Ahri' farklı metinlerdir. UPDATE ve DELETE hiçbir satır bulamayınca şikâyet etmez; bu yüzden RETURNING ile neyin değiştiğine bakmak iyi bir alışkanlık.

Yanlış bir değer sessizce boş sonuç verir; yanlış bir sütun adı ise hata verir. SET'teki bir yazım hatası Ders 33'ten tanıdığın mesajı getirir:

UPDATE hesaplarSET altn = 500WHERE ad = 'Lux';

ERROR:  column "altn" of relation "hesaplar" does not exist

Yanlış ad WHERE'de olursa mesaj column "adi" does not exist olur ve Postgres altına bir tahmin ekler: HINT: Perhaps you meant to reference the column "hesaplar.ad". ("Şu sütunu mu demek istedin?"). İki durumda da hiçbir satır değişmez.

#Tek bir satırı kesin hedeflemek

Ece, maclar'daki 16 numaralı Ashe maçında aslında bir kez öldüğünü fark etti: skor 7/0/12 değil, 7/1/12. Ders 33'te iki Garen satırı tıpatıp aynıyken "şu satır" diyemiyordun; birincil anahtar tam bu an için vardı:

UPDATE maclarSET olum = 1WHERE id = 16RETURNING id, oyuncu, sampiyon, kill, olum, asist;

WHERE oyuncu = 'Ece' AND sampiyon = 'Ashe' de bugün aynı satırı bulurdu. Ama Ece yarın bir Ashe maçı daha oynarsa o WHERE iki satırı birden değiştirir. Tek bir satırı düzeltirken WHERE'de birincil anahtarı kullan; iki satırın id'si hiçbir zaman aynı olamaz.

#DELETE ve WHERE'siz felaket

Satır silmenin kalıbı üç komutun en kısası:

DELETE FROM tablo WHERE kosul;

Kısa olması tehlikeli olmasının da sebebi: WHERE kısmını unutursan da komut geçerlidir ve tablodaki her satıra uygulanır.

#Önce SELECT ile dene

Silmeden önce silmek istediğin satırları aynı WHERE ile seç ve gözünle gör. Doğru satırlar geldiyse yalnız baştaki SELECT … kısmını DELETE ile değiştir; WHERE'e dokunma.

Yasuo'nun hesabı yarım kalmış; altını ve seviyesi bilinmiyor. Onu silmek istiyorsun:

SELECT id, ad, altin, seviyeFROM hesaplarWHERE altin IS NULL;

Tek satır, beklediğin satır. Şimdi baştaki SELECT satırını DELETE yap:

DELETE FROM hesaplarWHERE altin IS NULLRETURNING id, ad;

#WHERE'siz DELETE

Şimdi bu dersin en tehlikeli satırını bir güvenlik ağının içinde çalıştıracaksın. BEGIN ve ROLLBACK'i dersin sonunda ayrıntılı göreceksin; şimdilik BEGIN'i "deneme başlıyor", ROLLBACK'i "denemeyi bütünüyle geri al" diye oku. Denemeyi maclar tablosunda yap: bir şey ters giderse maclar.sql'i yeniden çalıştırıp 20 maçı geri getirirsin, yani bir güvence daha var. Dört satırın hepsini birlikte düzenleyiciye yaz ve tek seferde çalıştır:

BEGIN;DELETE FROM maclar;SELECT COUNT(*) AS kalan FROM maclar;ROLLBACK;

Düzenleyici her komutun sonucunu ayrı bir sekmede gösterir; SELECT'inkine bak: kalan sıfır. DELETE FROM maclar; geçerli bir komut, "maclar tablosunun satırlarını sil" diyor ve bir satırı bile ayırmıyor. Postgres ne sordu ne uyardı. Silmeyi ROLLBACK geri aldı:

SELECT COUNT(*) AS kalan FROM maclar;

Bugün eklediğin maç dahil 21 maç yerinde. BEGIN ile ROLLBACK olmasaydı hepsi gitmişti. maclar.sql ilk 20 maçı geri getirirdi ama bugünkü 21. maçı ve az önce düzelttiğin skoru getiremezdi; o betik yalnız başlangıç verisini taşıyor. Gerçek bir uygulamanın tablolarında böyle bir betik de yoktur; tek çare dersin sonunda göreceğin yedek olur.

Aynı tuzak UPDATE'te de var ve daha sinsi: satırlar yerinde durduğu için bir şeyin bozulduğunu geç fark edersin.

Sağdaki komutu yine güvenlik ağının içinde dene:

BEGIN;UPDATE hesaplar SET altin = 0;SELECT ad, altin FROM hesaplar ORDER BY id;ROLLBACK;

Herkesin altını sıfır. Bunu bir oyunun canlı veritabanında, geri dönüşsüz yaptığını düşün: bütün oyuncuların birikimi tek satırla gider. ROLLBACK yine kurtardı:

SELECT ad, altin FROM hesaplar ORDER BY id;

#Kısıtlar: bozuk veriyi kapıda durdurmak

Kuralsız tablonun nelere izin verdiğine bak:

INSERT INTO hesaplar (ad, altin, seviye)VALUES    (NULL, -500, 0),    ('Lux', 999999, 1)RETURNING id, ad, altin, seviye;

Adı olmayan bir hesap, eksi beş yüz altın, sıfırıncı seviye ve ikinci bir Lux. Postgres hiçbirine itiraz etmedi, çünkü ona hiçbir kural söylemedin. Böyle satırlar API'ndeki bir hatayla, bir formdan ya da senin elinle girebilir; bir kez girdikten sonra her sorgunun sonucunu sessizce bozar. Çözüm, kuralları verinin durduğu yere, veritabanına yazmak. Ders 33'te bu kurallara kısıt dendiğini duymuş ve en önemlisini, birincil anahtarı kurmuştun; ötekiler bu bölümde.

JavaScript'teki doğrulamayı (Ders 13'teki girdi doğrulama, Ders 28'deki 400 yanıtı) bırakmıyorsun; ikisi birlikte çalışır. API kullanıcıya anlaşılır bir mesaj verebilmek için önce kendisi bakar. Veritabanı ise son kapıdır: API'deki bir hata da elle yazılmış bir komut da onu geçemez.

#Kurallı bir tablo tasarlamak

Dükkândaki eşyalar için baştan kurallı bir tablo kur:

CREATE TABLE dukkan (    id integer GENERATED ALWAYS AS IDENTITY PRIMARY KEY,    ad varchar(30) NOT NULL UNIQUE CHECK (ad <> ''),    fiyat integer NOT NULL CHECK (fiyat > 0),    stok integer NOT NULL DEFAULT 0 CHECK (stok >= 0));

Kurallar sütunun tipinden sonra, boşlukla ayrılarak yazılır; bir sütuna birden çok kural koyabilirsin. Tek tek:

Birincil anahtar (PRIMARY KEY) da bir kısıttır: NOT NULL ile UNIQUE'in toplamı. Ders 33'ten beri her tabloda kullanıyorsun. Şimdi tabloyu doldur:

INSERT INTO dukkan (ad, fiyat, stok)VALUES    ('Uzun Kılıç', 350, 10),    ('Can İksiri', 50, 99),    ('Sonsuzluk Kılıcı', 3450, 2)RETURNING id, ad, stok;

Şimdi kuralları tek tek çiğne ve mesajları oku. Her mesaj üç şey söyler: hangi tablo, hangi kural, hangi değer.

#NOT NULL: boş geçilemez

INSERT INTO dukkan (ad, fiyat)VALUES (NULL, 300);

ERROR:  null value in column "ad" of relation "dukkan" violates not-null constraintDETAIL:  Failing row contains (4, null, 300, 0).

#UNIQUE: aynısından ikincisi olmaz

INSERT INTO dukkan (ad, fiyat)VALUES ('Can İksiri', 40);

ERROR:  duplicate key value violates unique constraint "dukkan_ad_key"DETAIL:  Key (ad)=(Can İksiri) already exists.

#CHECK: kuralı sen yazarsın

CHECK'in parantezine WHERE'e yazdığın türden bir koşul yazarsın. Koşul yanlış çıkarsa satır giremez. Kural yalnız eklemede değil, her değişiklikte denetlenir.

INSERT INTO dukkan (ad, fiyat)VALUES ('Bedava Kılıç', 0);

ERROR:  new row for relation "dukkan" violates check constraint "dukkan_fiyat_check"DETAIL:  Failing row contains (6, Bedava Kılıç, 0, 0).

UPDATE dukkanSET stok = stok - 3WHERE ad = 'Sonsuzluk Kılıcı';

ERROR:  new row for relation "dukkan" violates check constraint "dukkan_stok_check"DETAIL:  Failing row contains (3, Sonsuzluk Kılıcı, 3450, -1).

Boş ad kuralı da aynı mesajla durdurur; bu kez kuralın adı dukkan_ad_check:

INSERT INTO dukkan (ad, fiyat)VALUES ('', 100);

ERROR:  new row for relation "dukkan" violates check constraint "dukkan_ad_check"DETAIL:  Failing row contains (7, , 100, 0).

DETAIL'deki iki virgülün arası boş: reddedilen ad, boş metin. CHECK'in içine Ders 34'te gördüğün her türden koşulu yazabilirsin: <>, BETWEEN, IN, AND. Ders 33'teki tft_istatistik tablosunda ortalama sıranın 1 ile 8 arasında kalması için söz verilen kural da böyle bir şey: CHECK (ortalama_sira BETWEEN 1 AND 8).

#DEFAULT: yazılmayanı doldurur

DEFAULT bir şeyi yasaklamaz; sütunu yazmadığında yerine konacak hazır değeri söyler. Ders 10'daki varsayılan parametre gibi. Çok satırlı bir INSERT'te tek bir satır için varsayılanı istiyorsan değerin yerine DEFAULT sözcüğünü yazarsın:

INSERT INTO dukkan (ad, fiyat, stok)VALUES    ('Çizme', 300, 5),    ('Kontrol Totemi', 75, DEFAULT)RETURNING id, ad, stok;

Yeni satırlar 8 ve 9 numarayı aldı; 4, 5, 6 ve 7 nerede? Reddedilen satırlar da numara harcadı: DETAIL satırlarında 4'ü, 6'yı ve 7'yi gördün; 5'i de UNIQUE'e takılan ikinci Can İksiri harcadı, onun mesajı numarayı göstermiyordu. Ders 33'te dediğimiz gibi id bir sıra sayısı değil, kimliktir; aradaki boşluklar normaldir, doldurmaya çalışma.

#Uzunluk sınırı: varchar(n)

INSERT INTO dukkan (ad, fiyat)VALUES ('Kadim Ejderhanın Alevli Kılıcı ve Kalkanı', 4000);

ERROR:  value too long for type character varying(30)

#Kurallar hangi sırayla denetlenir?

Bir satır birden çok kuralı birden çiğniyorsa Postgres yalnız ilk takıldığı kuralı söyler; Ders 1'de Node'un yalnız ilk hatayı söylemesi gibi. Satır kapılara gelmeden önce DEFAULT'lar boşlukları doldurur, sonra sıra hep aynıdır:

Örneğin ('Can İksiri', 0) hem UNIQUE'i hem CHECK'i çiğner; gelen mesaj CHECK'inkidir, çünkü o kapı önce gelir. Fiyatı düzeltip yeniden çalıştırınca sıradaki kapının, UNIQUE'in mesajını görürsün.

#ALTER TABLE: dolu tabloyu yerinde değiştirmek

dukkan'ı baştan doğru kurdun. hesaplar ise hâlâ kuralsız ve içinde çöp var. Tabloyu silip yeniden kurmak içindeki bütün hesapları silmek demek; canlı bir uygulamada bu olmaz. ALTER TABLE tablonun yapısını satırlara dokunmadan değiştirir.

#Önce veri, sonra kural

hesaplar'a eksi altını yasaklayan kuralı eklemeyi dene:

ALTER TABLE hesaplar ADD CHECK (altin >= 0);

ERROR:  check constraint "hesaplar_altin_check" of relation "hesaplar" is violated by some row

Postgres kuralı eklemeden önce var olan bütün satırlara bakar. Kurala uymayan tek bir satır bile varsa ("is violated by some row": "bazı satırlar bu kuralı çiğniyor") kuralı eklemez. Önce çöpü bul; Ders 34'ün araçları burada iş görür:

SELECT id, ad, altin, seviyeFROM hesaplarWHERE ad IS NULL OR altin < 0 OR seviye < 1;

Aynı adla iki hesap var mı? GROUP BY ve HAVING ile say:

SELECT ad, COUNT(*) AS kac_taneFROM hesaplarGROUP BY adHAVING COUNT(*) > 1;

SELECT id, ad, altin, seviyeFROM hesaplarWHERE ad = 'Lux'ORDER BY id;

Gerçek Lux 2 numara; 8 numara az önce kuralsız tabloya sızan sahte kayıt. Silinecek iki satır belli: 7 ve 8. Birincil anahtarla hedef almak en güvenlisi, çünkü id iki satırda aynı olamaz:

DELETE FROM hesaplarWHERE id IN (7, 8)RETURNING id, ad;

Şimdi kurallar:

ALTER TABLE hesaplar ALTER COLUMN ad SET NOT NULL;ALTER TABLE hesaplar ADD UNIQUE (ad);ALTER TABLE hesaplar ADD CHECK (altin >= 0);

Üçü de hatasız çalıştı: ad boş geçilemez oldu, aynı ad yasaklandı, eksi altın yasaklandı. ALTER COLUMN … SET … var olan bir sütunun bir özelliğini değiştirir; ADD … tabloya yeni bir şey ekler.

Birden çok değişikliği tek ALTER TABLE'da virgülle ayırarak da yapabilirsin. Altın ve seviyeyi boş geçilemez yap ve ikisine varsayılan değer ver:

ALTER TABLE hesaplar    ALTER COLUMN altin SET NOT NULL,    ALTER COLUMN altin SET DEFAULT 500,    ALTER COLUMN seviye SET NOT NULL,    ALTER COLUMN seviye SET DEFAULT 1;

Dene: yalnız adla yeni bir hesap aç.

INSERT INTO hesaplar (ad)VALUES ('Annie')RETURNING id, ad, altin, seviye;

Yasuo'nun başına gelen bir daha olmaz: NULL yerine varsayılanlar geldi.

#Sütun eklemek

ALTER TABLE hesaplar ADD COLUMN unvan text;SELECT id, ad, unvan FROM hesaplar ORDER BY id;

Var olan satırlar yeni sütunda NULL aldı. Varsayılanı olan bir sütun eklersen var olan satırlar da o değeri alır:

ALTER TABLE hesaplar ADD COLUMN aktif boolean NOT NULL DEFAULT true;SELECT ad, aktif FROM hesaplar ORDER BY id;

ALTER TABLE hesaplar ADD COLUMN eposta text NOT NULL;

ERROR:  column "eposta" of relation "hesaplar" contains null values

#Ad değiştirmek ve sütun silmek

ALTER TABLE hesaplar RENAME COLUMN unvan TO lakap;

Veriler yerinde kalır, yalnız sütunun adı değişir. Ama sütunu eski adıyla kullanan her sorgu artık bozuktur:

SELECT ad, unvan FROM hesaplar;

ERROR:  column "unvan" does not exist

Ders 37'de API'n SQL'i kodun içinden gönderecek. Bir sütunun adını değiştirdiğinde onu kullanan her satırı da değiştirmen gerekir; ad değiştirmek ucuz görünür ama zinciri uzundur. Kullanmadığın bir sütunu silmek için:

ALTER TABLE hesaplar DROP COLUMN lakap;SELECT * FROM hesaplar ORDER BY id;

DROP COLUMN sütunu içindeki bütün verilerle birlikte siler ve burada da "emin misin?" sorusu yok. Sonuçtaki aktif sütununa da bak: Ders 34'te SELECT *'ın tablo değişince sürpriz yaptığını söylemiştik. * artık bu sütunu da getiriyor; sütun adlarını tek tek yazan bir sorgu hiç etkilenmezdi. Gördüğün kalıpların özeti:

#Transaction: ya hep ya hiç

Oyuncular birbirine altın gönderebilsin. Lux, Teemo'ya 500 altın gönderiyor: Teemo'nun altını artmalı, Lux'unki azalmalı. İki komut. Önce ikisini ayrı ayrı, birini çalıştırıp sonra ötekini yazarak dene:

UPDATE hesaplarSET altin = altin + 500WHERE ad = 'Teemo'RETURNING ad, altin;

UPDATE hesaplarSET altin = altin - 500WHERE ad = 'Lux';

ERROR:  new row for relation "hesaplar" violates check constraint "hesaplar_altin_check"DETAIL:  Failing row contains (2, Lux, -50, 3, t).

Lux'un 450 altını var; 500 düşünce -50 olurdu ve az önce eklediğin kural bunu durdurdu. (DETAIL'deki t, true'nun kısaltması: aktif sütunu.) Kural işini yaptı. Peki sonuç?

SELECT ad, altinFROM hesaplarWHERE ad IN ('Lux', 'Teemo')ORDER BY id;

Teemo 500 altın kazandı, Lux hiçbir şey kaybetmedi: 500 altın yoktan var oldu. Oyunlarda buna kopyalama açığı (dupe) denir ve oyunun ekonomisini çökertir. Sorun kuralda değil: iki adımlı bir işin yarısı oldu, yarısı olmadı. Önce Teemo'nun hak etmediği altını geri al:

UPDATE hesaplarSET altin = altin - 500WHERE ad = 'Teemo'RETURNING ad, altin;

#BEGIN, COMMIT, ROLLBACK

Jinx, Teemo'ya 200 altın gönderiyor. Bu kez iki komutu BEGIN ile COMMIT arasına al ve bloğun tamamını tek seferde çalıştır:

BEGIN;UPDATE hesaplar SET altin = altin + 200 WHERE ad = 'Teemo';UPDATE hesaplar SET altin = altin - 200 WHERE ad = 'Jinx';COMMIT;SELECT ad, altin FROM hesaplar WHERE ad IN ('Jinx', 'Teemo') ORDER BY id;

BEGIN'den sonraki değişiklikler önce geçicidir; transaction'ın dışından bakan biri onları görmez. COMMIT gelince ikisi birlikte kalıcı olur ve herkes görür. Şimdi parası yetmeyen Lux'un transferini aynı kalıpla dene:

BEGIN;UPDATE hesaplar SET altin = altin + 500 WHERE ad = 'Teemo';UPDATE hesaplar SET altin = altin - 500 WHERE ad = 'Lux';COMMIT;

ERROR:  new row for relation "hesaplar" violates check constraint "hesaplar_altin_check"DETAIL:  Failing row contains (2, Lux, -50, 3, t).

Aynı hata, ama bu kez arkasında yarım bir iş kalmadı. İkinci komut hata verince transaction bozuldu: Postgres aynı çalıştırmadaki sonraki komutları, COMMIT dahil, atladı. Bozuk bir transaction'da artık tek bir iş yapılabilir: onu kapatmak.

SELECT ad, altin FROM hesaplar;

ERROR:  current transaction is aborted, commands ignored until end of transaction block

Transaction'ı kapat ve sonuca bak:

ROLLBACK;SELECT ad, altin FROM hesaplar WHERE ad IN ('Lux', 'Teemo') ORDER BY id;

Teemo'nun +500'ü de geri alındı. Ya ikisi birden ya hiçbiri: bu kez altın yoktan var olmadı.

Bu davranışı Ders 29'dan tanıyorsun: atomik işlem, yani ya bütünüyle olan ya hiç olmayan iş. Orada tek bir dosyayı rename ile atomik yazmıştın; transaction aynı sözü birden çok SQL komutu için verir. Veritabanı kitaplarında bu özelliğe atomiklik (atomicity) denir ve transaction'ın verdiği ilk sözdür.

Ne zaman transaction kullanırsın?

• Birbirine bağlı iki ya da daha çok değişiklikte: transfer, sipariş verip stoktan düşmek, bir hesabı ve ona ait kayıtları birlikte silmek.
• Riskli bir değişikliği kalıcı yapmadan önce görmek istediğinde: BEGIN, değişiklik, SELECT ile bak, sonra COMMIT ya da ROLLBACK.
• Tek bir komut için gerekmez; tek komut zaten kendi başına ya hep ya hiç çalışır. Bunu çok satırlı INSERT'te gördün.

#Yedek almak

Transaction seni COMMIT'e kadar korur. COMMIT'ten sonra geri alma yoktur: WHERE'siz bir UPDATE'i onaylarsan, API'ndeki bir hata satırları silerse ya da yanlış sütunu düşürürsen tek dönüş yolun yedektir. Ders 33'ten hatırla: Git klasördeki dosyaları kaydeder, veritabanındaki satırları değil. schema.sql ve maclar.sql tabloyu baştan kurmanın tarifi; ama bugün eklediğin 21. maç, düzelttiğin skor, açılan hesaplar onlarda yok. O anki verinin kendisini saklayan ayrı bir kayda ihtiyacın var.

Elinde dört yol var: üçü Neon'un içinde, biri kendi bilgisayarında.

Sayılar Ekim 2026'daki Neon fiyat sayfasından; planlar değişebilir. Aşağıdaki düğme adları da o tarihteki arayüzden, arayüz değişmiş olabilir.

#Geçmişten geri yükleme

Neon, veritabanındaki değişikliklerin kaydını bir süre tutar. Bu süreye geçmiş penceresi (history window) denir ve Free planda 6 saattir. Pencerenin içindeki herhangi bir ana dönebilirsin:

Neon geri yüklemeden önceki hâli de atmaz; production_old_… gibi adlı bir yedek dalda saklar. Yanlış saati seçtiysen oradan dönebilirsin. Geri yükleme bütün dalı o ana götürür: o saatten sonra eklenen doğru satırlar da gider. Bu yüzden saati dikkatle seç.

#Snapshot: elle kayıt noktası

Büyük bir değişiklikten önce (bir sütunu silmek, binlerce satırı güncellemek) elle bir snapshot al: veritabanının o anki fotoğrafı. Aynı Backup & Restore sayfasındaki Create snapshot düğmesiyle alınır. Free planda aynı anda bir snapshot tutabilirsin. Snapshot'tan geri yüklediğinde de Neon önceki hâli ayrı bir dalda saklar.

#Dal: antrenman kopyası

Ders 33'te SQL Editor'ün üstündeki seçicide gördüğün production, projenin asıl dalıdır. Branches sayfasında New branch'e basıp kaynak olarak production'ı ve Current data seçeneğini seçersen o anki verinin bir kopyası oluşur. Sorguyu hangi dalda çalıştıracağını yine o seçiciden seçersin. Neon yeni dalı varsayılan olarak bir gün sonra kendiliğinden siler (Automatically delete branch after); deneme dalları için bu iyi bir ayar. Git'in de dalları var; onları Ders 52'de göreceksin.

#pg_dump: kendi bilgisayarında bir kopya

İlk üç yolun ortak bir zayıflığı var: hepsi Neon'un içinde. Hesabına erişemezsen, projeyi yanlışlıkla silersen ya da başka bir sağlayıcıya taşınmak istersen elinde bağımsız bir kopya olmalı. PostgreSQL'in kendi aracı pg_dump, veritabanını tabloları, kuralları ve satırlarıyla birlikte bir SQL dosyasına döker.

pg_dump, Node gibi bilgisayarına kurman gereken ayrı bir programdır. Windows'ta resmî PostgreSQL yükleyicisiyle gelir:

Kurulumdan sonra terminale pg_dump --version yazarsan büyük olasılıkla şunu görürsün:

PS C:\kod\veritabani> pg_dump --versionpg_dump : The term 'pg_dump' is not recognized as the name of a cmdlet, function, script file, or operable program. Check the spelling of the name, or if a path was included, verify that the path is correct and try again.At line:1 char:1+ pg_dump --version+ ~~~~~~~    + CategoryInfo          : ObjectNotFound: (pg_dump:String) [], CommandNotFoundException    + FullyQualifiedErrorId : CommandNotFoundException

Ders 0'daki tanıdık mesaj: yükleyici bin klasörünü PATH'e eklemedi, PowerShell pg_dump'ı bulamıyor. Türkçe Windows'ta da bu mesajı büyük olasılıkla İngilizce görürsün. PATH'le uğraşmak yerine programı tam yoluyla çağırabilirsin. Yolda boşluk olduğu için tırnak, tırnaklı bir yolu çalıştırmak için de başına & gerekir:

& "C:\Program Files\PostgreSQL\18\bin\pg_dump.exe" --version

Bu kez bir sürüm numarası yazmalı.

Yedek dosyası terminalin bulunduğu klasöre, C:\kod\veritabani'ye yazılacak. Bu klasör bir Git deposu ve yedekte bütün verin olacak. Yanlışlıkla bir commit'e girmesin diye önce bu klasörde, Ders 30'daki gibi, .gitignore adlı bir dosya aç ve içine tek satır yaz:

1yedek.sql

Bağlantı dizesini Neon'dan al: Connect düğmesine bas, Connection pooling seçeneğini kapat ve dizeyi kopyala. Adreste -pooler geçmemeli; Neon, pg_dump'ın havuzlu bağlantıyla çalıştırılmamasını söylüyor. Sonra yedeği al (dizenin yerine kendi dizeni yapıştır):

& "C:\Program Files\PostgreSQL\18\bin\pg_dump.exe" --dbname="postgresql://neondb_owner:SIFREN@ep-ornek-123456.eu-central-1.aws.neon.tech/neondb?sslmode=require&channel_binding=require" --no-owner --inserts --file=yedek.sql

Komut başarılı olunca hiçbir şey yazmaz; klasörde yedek.sql belirir. Aç ve bak: yedek dediğin, veritabanını baştan kuran SQL komutlarından ibaret. Aşağıdaki satırlar bu dersteki hesaplar tablosunu (Postgres 18 ile) dökerek aldığımız dosyadan; senin dosyanda satır numaraları ve tablolar farklı olacak:

29CREATE TABLE public.hesaplar (30    id integer NOT NULL,31    ad text NOT NULL,32    altin integer DEFAULT 500 NOT NULL,33    seviye integer DEFAULT 1 NOT NULL,34    aktif boolean DEFAULT true NOT NULL,35    CONSTRAINT hesaplar_altin_check CHECK ((altin >= 0))36);

57INSERT INTO public.hesaplar OVERRIDING SYSTEM VALUE VALUES (2, 'Lux', 450, 3, true);58INSERT INTO public.hesaplar OVERRIDING SYSTEM VALUE VALUES (3, 'Garen', 220, 3, true);59INSERT INTO public.hesaplar OVERRIDING SYSTEM VALUE VALUES (1, 'Ahri', 700, 1, true);60INSERT INTO public.hesaplar OVERRIDING SYSTEM VALUE VALUES (9, 'Annie', 500, 1, true);61INSERT INTO public.hesaplar OVERRIDING SYSTEM VALUE VALUES (5, 'Teemo', 300, 1, true);62INSERT INTO public.hesaplar OVERRIDING SYSTEM VALUE VALUES (4, 'Jinx', 600, 5, true);

• CREATE TABLE bu derste koyduğun kuralları taşıyor: NOT NULL, DEFAULT, CHECK. UNIQUE ve birincil anahtar dosyanın sonlarına doğru ayrı ALTER TABLE satırlarıyla eklenir.
• OVERRIDING SYSTEM VALUE "id'yi kendin verme, dosyadakini kullan" demek; geri yüklenen her hesap eski numarasını korur. Ders 33'te kimlik sütununa elle değer yazınca aldığın HINT'i hatırla: bu yol, kayıtları bir veritabanından ötekine taşırken kullanılır. Yedek tam olarak bunu yapıyor.
• Satırlar id sırasıyla değil: pg_dump satırları tabloda fiziksel olarak durdukları sırayla yazar, güncellenen satırlar da yer değiştirir. Sıra önemli değil, numaralar korunuyor.
• Dosyanın başında SET satırları ve \restrict ile başlayan bir güvenlik satırı görebilirsin. Silme; dosyayı geri yükleyecek araç onları kullanır.

Geri yüklemek için aynı klasördeki psql aracını kullanırsın; dosyadaki komutları sırayla çalıştırır. Yedeği boş bir veritabanına yükle. Dolu bir veritabanına yüklersen relation "hesaplar" already exists gibi hatalar alırsın.

& "C:\Program Files\PostgreSQL\18\bin\psql.exe" --dbname="BOŞ_VERİTABANININ_DİZESİ" --file=yedek.sql

#Sık hatalar

Bu derste karşına çıkabilecek öteki hatalar. Bütün derslerin hataları hata rehberinde toplanıyor.

PS C:\kod\veritabani> "C:\Program Files\PostgreSQL\18\bin\pg_dump.exe" --versionAt line:1 char:52+ "C:\Program Files\PostgreSQL\18\bin\pg_dump.exe" --version+                                                    ~~~~~~~Unexpected token 'version' in expression or statement.At line:1 char:1+ "C:\Program Files\PostgreSQL\18\bin\pg_dump.exe" --version+ ~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~The '--' operator works only on variables or on properties.    + CategoryInfo          : ParserError: (:) [], ParentContainsErrorRecordException    + FullyQualifiedErrorId : UnexpectedToken

#Görevler

Görevlerde yeni bir tablo kullanıyorsun: kadro, takımındaki oyuncular ve canları (hp). Görevleri sırayla yap; her görev bir öncekinin bıraktığı tabloyla devam eder. İşler karışırsa DROP TABLE kadro; ile tabloyu silip Görev 1'den yeniden başlayabilirsin. Önce kendin dene, takılırsan ipuçlarını sırayla aç.

CREATE TABLE kadro (    id integer GENERATED ALWAYS AS IDENTITY PRIMARY KEY,    ad text NOT NULL UNIQUE,    rol text NOT NULL,    hp integer NOT NULL DEFAULT 600 CHECK (hp >= 0));

INSERT INTO kadro (ad, rol, hp)VALUES    ('Garen', 'üst', 690),    ('Ahri', 'orta', 590),    ('Jinx', 'alt', 630),    ('Soraka', 'destek', DEFAULT)RETURNING id, ad, hp;

INSERT INTO kadro (ad, rol, hp)VALUES    ('Garen', 'üst', 690),    ('Ahri', 'orta', 590),    ('Jinx', 'alt', 630),    ('Soraka', 'destek', DEFAULT)RETURNING id, ad, hp;

ERROR:  duplicate key value violates unique constraint "kadro_ad_key"DETAIL:  Key (ad)=(Garen) already exists.

UPDATE kadroSET hp = hp - 150WHERE rol IN ('alt', 'destek')RETURNING ad, hp;

UPDATE kadroSET hp = hp - 481WHERE ad = 'Jinx';

ERROR:  new row for relation "kadro" violates check constraint "kadro_hp_check"DETAIL:  Failing row contains (3, Jinx, alt, -1).

UPDATE kadroSET hp = hp - 480WHERE ad = 'Jinx'RETURNING ad, hp;

SELECT id, ad, hpFROM kadroWHERE hp = 0;

SELECT id, ad, hpFROM kadroWHERE hp < 0;

DELETE FROM kadroWHERE hp = 0RETURNING id, ad;

ALTER TABLE kadro ADD COLUMN seviye integer NOT NULL DEFAULT 1 CHECK (seviye BETWEEN 1 AND 18);ALTER TABLE kadro RENAME COLUMN rol TO koridor;ALTER TABLE kadro ADD CHECK (koridor IN ('üst', 'orman', 'orta', 'alt', 'destek'));SELECT ad, koridor, hp, seviye FROM kadro ORDER BY id;

INSERT INTO kadro (ad, koridor)VALUES ('Lux', 'orta')RETURNING ad, koridor, hp, seviye;

INSERT INTO kadro (ad, koridor)VALUES ('Yasuo', 'ust');

ERROR:  new row for relation "kadro" violates check constraint "kadro_koridor_check"DETAIL:  Failing row contains (7, Yasuo, ust, 600, 1).

UPDATE kadroSET seviye = 18WHERE ad = 'Ahri'RETURNING ad, seviye;

UPDATE kadroSET seviye = 19WHERE ad = 'Ahri';

ERROR:  new row for relation "kadro" violates check constraint "kadro_seviye_check"DETAIL:  Failing row contains (2, Ahri, orta, 590, 19).

DELETE FROM kadro;SELECT COUNT(*) AS kalan FROM kadro;

SELECT COUNT(*) AS kalan FROM kadro;

BEGIN;UPDATE kadro SET hp = hp + 200 WHERE ad = 'Garen';UPDATE kadro SET hp = hp - 200 WHERE ad = 'Soraka';COMMIT;SELECT ad, hp FROM kadro WHERE ad IN ('Garen', 'Soraka') ORDER BY id;

BEGIN;UPDATE kadro SET hp = hp + 300 WHERE ad = 'Garen';UPDATE kadro SET hp = hp - 300 WHERE ad = 'Soraka';COMMIT;

ERROR:  new row for relation "kadro" violates check constraint "kadro_hp_check"DETAIL:  Failing row contains (4, Soraka, destek, -50, 1).

ROLLBACK;SELECT ad, hp FROM kadro WHERE ad IN ('Garen', 'Soraka') ORDER BY id;

#Kendini sına

UPDATE hesaplar SET seviye = seviye + 1;

UPDATE hesaplar SET altin = 0 WHERE ad = 'lux';UPDATE hesaplar SET altin = 0 WHERE adi = 'Lux';

INSERT INTO dukkan (ad, fiyat, stok)VALUES ('Kalkan', 400, NULL);

ERROR:  new row for relation "kadro" violates check constraint "kadro_hp_check"DETAIL:  Failing row contains (4, Soraka, destek, -50, 1).

INSERT INTO dukkan (ad, fiyat)VALUES (NULL, -5);

#Kayıt noktası

Bu dersteki SQL'in Neon'un düzenleyicisinde kaldı; History onu bir süre tutar ama kalıcı bir yer değil. Ders 34'teki ders34.sql gibi, bu dersin kalıplarını da bir dosyada tut: bir sonraki tabloyu tasarlarken ya da bir satırı silmeden önce dönüp bakarsın. VS Code'da C:\kod\veritabani klasörünü aç ve ders35.sql adlı bir dosyaya şunları yaz:

1-- Ders 35: veriyi değiştirmek ve tablo tasarımı2-- Kalıp defteri: gerekeni seçip SQL Editor'e kopyala.3 4-- Kurallı tablo: bozuk satır içeri giremez5CREATE TABLE dukkan (6    id integer GENERATED ALWAYS AS IDENTITY PRIMARY KEY,7    ad varchar(30) NOT NULL UNIQUE CHECK (ad <> ''),8    fiyat integer NOT NULL CHECK (fiyat > 0),9    stok integer NOT NULL DEFAULT 0 CHECK (stok >= 0)10);11 12-- Silmeden önce aynı WHERE ile bak, sonra sil13SELECT id, ad FROM hesaplar WHERE altin IS NULL;14DELETE FROM hesaplar WHERE altin IS NULL RETURNING id, ad;15 16-- Dolu tabloya sonradan kural eklemek17ALTER TABLE hesaplar ALTER COLUMN ad SET NOT NULL;18ALTER TABLE hesaplar ADD UNIQUE (ad);19ALTER TABLE hesaplar ADD CHECK (altin >= 0);20 21-- Altın transferi: ya ikisi birden ya hiçbiri22BEGIN;23UPDATE hesaplar SET altin = altin + 200 WHERE ad = 'Teemo';24UPDATE hesaplar SET altin = altin - 200 WHERE ad = 'Jinx';25COMMIT;

Git'i bu klasörde Ders 33'te başlattın; yalnız yeni bir kayıt alacaksın. VS Code terminalinde, bu klasördeyken:

Bir sonraki derste tabloları birbirine bağlayacaksın: bir oyuncunun maçlarını ayrı bir tabloda tutup yabancı anahtarla oyuncuya bağlayacak, JOIN ile ikisini tek sorguda birleştireceksin.